Zelfstandigen zijn bezig met de opbouw van de nieuwe economie, nu de oude langzaam wegzakt in het moeras van corruptie, zelfvoldaanheid en cynisme

14 oktober 2014 - Deze week was er weer iemand die opriep het sociale zekerheidsstelsel zodanig te veranderen dat zelfstandigen* er ook onder vallen. Ze moeten dan bijvoorbeeld verplicht premie gaan betalen voor een pensioen, of voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dit keer was het de beurt aan ene Harry van de Kraats van werkgeversclub AWVN. Eerder deden mensen van de FNV al vergelijkbare oproepen. Ze doen alsof ze bezorgd zijn om het wel en wee van de zelfstandigen maar dat is maar schijn. Ze zijn in feite bezig hun macht te consolideren, nu het aantal zelfstandigen groeit. De argumentatie van de clubs rammelt aan alle kanten.

Vrijheid
Zelfstandigen zijn over het algemeen prima in staat om voor zichzelf te zorgen en ze doen dat met veel plezier. Dat was veelal juist de reden voor deze ondernemende types om het bestaan in loondienst vaarwel te zeggen en voor zichzelf te beginnen. Ze wilden vrijheid: zelf opdrachten binnenhalen, zelf werktijden bepalen, zelf producten en diensten vorm geven en zelf een marketingcampagne opzetten; weg van de knellende banden van een bestaan in loondienst, inclusief een baas die het altijd beter denkt te weten en die ze tijdens vergaderingen altijd gelijk moesten geven. De zelfstandige heeft dus expliciet gekozen voor een bestaan zonder vaste werktijden en vast loon, en zonder pensioenpremies en premies voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Schijnzekerheid
Daarnaast is de zelfstandige zich er, meer dan anderen, van bewust dat deze verzekeringen veelal slechts schijnzekerheid bieden. De kans is groot dat er nauwelijks nog geld in de pot zit als de huidige dertiger of veertiger met pensioen gaat. Het geld gaat op aan beleggingsverliezen, kosten die pensioenfondsen en verzekeraars in rekening brengen en niet te vergeten aan de royale pensioenen die nu uitbetaald moeten worden aan babyboomers. Op twitter regent het dan ook honende reacties iedere keer als een poldervoorman weer met een dergelijk voorstel komt. "Maar ik wil helemaal niet verplicht pensioensparen bij een woekeraar/oplichter/verzekeraar/Aegon/vul maar in", zo stelde Volkskrant-columniste Sheila Sitalsing op twitter.
Het is goedbeschouwd tamelijk onzinnig om je zuurverdiende geld te overhandigen aan iemand die bij een pensioenfonds werkt en die er vervolgens mee gaat speculeren op de beurs.  Mensen kunnen daarvoor in de plaats beter zelf geld opzij leggen, en dit op een spaarrekening zetten, in obligaties steken of er een huis van kopen. Wat nodig is dat ook mensen in loondienst meer vrijheid krijgen, zodat ook zij zelf hun pensioen kunnen opbouwen op een manier die ze prettig vinden. Precies het tegenovergestelde dus van wat Van de Kraats en zijn vrienden willen.

Ongehoord
Een zelfstandige weet daarbij heel goed dat hij voor later moet zorgen. Het is waar dat dat vaak niet lukt. Er blijft aan het einde van de maand te weinig geld over om ook nog een pensioenpot te vullen. Maar dat wil dus tegelijkertijd zeggen dat die zelfstandigen ook geen geld hebben om verplicht pensioenpremie te betalen. Als ze dat wel moeten gaan doen blijft er dus helemaal weinig over, te weinig wellicht om van te leven. Is dat wat de belangenclubs willen? Dat zelfstandigen in een verre toekomst eventueel genoeg geld hebben, voor zover het niet verbrast wordt door de pensioenclubs, maar dat ze nu niets te eten hebben? Ongehoord daarom, al die oproepen om zelfstandigen onder het sociale zekerheidsstelsel te brengen.

Creative destruction
Daarbij is het niet zo heel erg dat er nu even geen pensioen opgebouwd wordt. Zelfstandigen zijn bezig met het opbouwen van een bedrijf, en dat kost tijd. Dat is een proces van trial and error; dat beseffen de meeste ondernemers zich goed. Ze vinden langzaam uit wat de klant wil en als dat lukt komt er later geld binnen. It's all in the game. In feite zijn zelfstandigen bezig met de opbouw van de nieuwe economie, nu de oude economie van bedrijven als Shell, Unilever, KPN, Philips, Imtech en Cap Gemini langzaam in het moeras van inefficiëntie, corruptie en cynisme aan het wegzakken is. De voormannen van de Nederlandse polder beseffen zich het nog niet, maar hun wereld is aan het verdwijnen. De wereld van de zelfstandigen is de nieuwe wereld, die van mensen in loondienst bij grote bedrijven is de oude wereld. Niet voor niets vroeg 'kantelgoeroe' Jan Rotmans zich in een recente tweet af of het niet beter is als we het omdraaien: "De nieuwe orde (ZZP-ers) bedenkt plannen voor de oude orde (werkgevers en werknemers)", in plaats van andersom.

Vertrouwen
Het is een economie waarin de markteconomie weer meer dan voorheen zijn louterende werk doet. Zelfstandigen zijn namelijk druk bezig met de vraag waar mensen nu eigenlijk behoefte aan hebben. Dat is een vraag die door de grote bedrijven in de laatste decennia verwaarloosd is, wat ook de reden is dat het zo slecht met veel van die bedrijven gaat. De zelfstandigen zullen er, ieder voor zich en ieder op een eigen manier, uiteindelijk in slagen om die vraag te beantwoorden, waarna ze in staat zijn om producten op maat aan te bieden. Ze zullen heel goed moeten luisteren naar klanten en het vertrouwen van hen moeten winnen. Er zal weer een band zijn. Als er namelijk iets opvalt in de huidige tijd is dat die band er niet is. Het faillissement van Halfords, It's, Oad, en straks misschien Hema of Xenos: het doet ons niets. We hebben totaal geen band meer met die bedrijven.

Terug naar vroeger
En ja, de tarieven voor ZZP-ers zijn laag, een stuk lager dan wat iemand op dit moment in loondienst verdient. Dat is niet erg. Lonen en prijzen in Nederland moeten een stuk omlaag om onze economie weer op gang te helpen en concurrerend te laten zijn met die van andere, opkomende landen. Onze economie zal een flink aantal stappen terug moeten doen, helemaal als straks de gasbaten verdwenen zijn. Deflatie is nu wat nodig is, in tegenstelling tot wat veel economen roepen. Alleen dan kunnen we opkrabbelen. De nieuwe economie zal een economie zijn waarin het weer normaal is dat we advies geven en krijgen voor 50 of 100 euro per dagdeel, in plaats van 1000 of 2000 euro zoals nu. Eigenlijk gaan we weer terug naar vroeger, naar een situatie van heel veel kleine ondernemers die ieder op eigen, specialistische wijze een kleine schare aan klanten bedienen. Klanten waarmee de ondernemers een band hebben en klanten die een band met hun ondernemers hebben. We gaan in dit opzicht terug naar vroeger en dit is vooruitgang.

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net


* De term ZZP-er (zelfstandige zonder personeel) is een vreemde term. Een persoon wordt hiermee namelijk gedefinieerd op basis van wat hij niet heeft. Hij heeft geen personeel en daarom wordt hij ZZP-er genoemd. De vraag of iemand al dan niet personeel heeft is echter niet zo relevant, behalve wellicht voor de Belastingdienst. Meer in het algemeen is het tamelijk onzinnig om iemand te definiëren op basis van wat hij NIET heeft. We hebben het immers ook niet over zelfstandigen zonder Porsche, of werkgevers zonder eigen huis. Het is daarom wenselijk de term ZZP-er in de ban te doen en daarvoor in de plaats de term zelfstandige of ondernemer te gebruiken.

 

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn