Het echte probleem van Europa: uitdijende overheden en krimpende economieën

6 augustus 2012 - Van de week bladerde ik door een Haags huis-aan-huis-blad. In dat blad zit tegenwoordig een katern, dat geheel is opgesteld door de gemeente Den Haag. De artikelen ogen redelijk journalistiek, hoewel ze dat natuurlijk niet zijn (want het is propaganda van de gemeente). Absurd dat de gemeente het tot zijn taken rekent om zo'n katern te maken. Niet alleen helpt de gemeente zo de markt voor lokale media om zeep. Ook kost het maken van zo'n katern natuurlijk handenvol met geld. Er zijn waarschijnlijk zo'n vijf mensen voor in dienst. En het dan gek vinden dat de gemeentebudgetten uit de hand lopen.

Territorium-drift
Dit probleem van de territoriumdrift van overheden is natuurlijk niet alleen een probleem in de gemeente Den Haag. Het speelt in alle gemeenten en bij vrijwel alle overheen, niet alleen in Nederland maar ook in andere landen van Europa. Overheden eigenen zich steeds meer taken toe, en als gevolg daarvan nemen de overheidsuitgaven hand over hand toe. Politici weigeren te bezuinigen, en deels komen ze daarmee ook tegemoet aan de wensen van de kiezer. Elke keer als er weer iets gebeurt of als er een 'schrijnend geval' aan het licht komt, schreeuwt een deel van het volk dat 'de overheid' er iets aan moet doen. Politici met een zwakke begrotingsdiscipline en de mond vol beloftes, zoals François Hollande in Frankrijk en de SP in Nederland komen aan de macht, en de andere verliezen.

Economische neergang
De Europese overheden dijen als gevolg hiervan steeds meer uit. Tegelijkertijd versmalt de economische basis. Dit is geen conjunctureel maar een structureel verschijnsel. Europa verliest aan economische betekenis. Steeds meer spullen worden in Azië gemaakt en de tijd dat we goedkoop grondstoffen uit andere delen van de wereld konden halen is ook voorbij. En het is ook echt niet meer zo dat de Chinezen en India-ers weliswaar de productie voor hun rekening nemen, maar dat het verzinnen van creatieve oplossingen aan de Europeanen is voorbehouden. We focussen ons op zogenaamde innovatie (kost ook klauwen voor overheidsgeld trouwens), maar beseffen ons niet dat we ons juist daardoor in een onmogelijke positie manoeuvreren.

Top of the bill
We verliezen gewoon het pleit, daar komt het op neer. We zijn niet meer top of the bill. Daar komt nog bij dat onze eigen grondstoffen langzaam opraken, zodat bijvoorbeeld in Nederland de aardgas-inkomsten sterk zullen dalen. En zoals uit het voorbeeld hierboven blijkt: de overheden werken zelf mee aan de economische malaise, door zich steeds nadrukkelijker op steeds meer markten te manifesteren. Initiatief van ondernemers wordt in de kiem gesmoord of om zeep geholpen, zoals in de markt voor nieuwsvoorziening. Alleen al de internet-redactie van de NOS bestaat uit zo'n 400 man, terwijl er geen enkele noodzaak voor een overheid is om zich op de markt voor nieuws te begeven, want dat kan prima aan de markt worden overgelaten (zie RTL4).

Het echte probleem
Uitdijende overheden aan de ene kant en dalende, of ten minste achterblijvende, economische activiteit aan de andere kant. Zie hier het echte probleem van de Europese schuldencrisis. We leven op te grote voet of, beter gezegd, de overheden leven op te grote voet. Politici leven in de veronderstelling dat we de welvarendste regio op aarde zijn en blijven, terwijl we links en rechts ingehaald worden door de zogenaamde 'ontwikkelingslanden'. Het wordt daardoor steeds lastiger voor politici en ambtenaren om het geld bijeen te schrapen voor al hun kleinburgerlijke en veelal onnodige plannetjes en ideetjes. Het gevolg zijn begrotingstekorten en oplopende staatsschulden, en dat probleem speelt niet alleen in Griekenland en Spanje maar in alle landen van de Europese Unie.

Goedschiks of kwaadschiks
De Europese schuldencrisis staat of valt dus ook niet met het oplossen van de problemen in Spanje en Griekenland. Het probleem is veel breder en zal voort blijven etteren zolang de budgetten in de Europese landen niet in overeenstemming zijn gebracht met de economische mogelijkheden. Dat zal heel veel pijn gaan doen. Er zal goedschiks of kwaadschiks heel veel bezuinigd moeten gaan worden. Verhoging van het BTW-tarief op de podiumkunsten? Verlaging van de uitgaven aan ontwikkelingshulp? Ha, we zouden over een tijdje willen dat het hier bij had kunnen blijven. Het zal veel en veel erger worden. De verzorgingsstaat zal afgebroken worden. Vraag is wat er van de publieke gezondheidszorg overblijft en van alle onderwijs- en onderzoeksinstellingen. We komen terecht in een armoedeval. En geen politicus die er iets aan doen, want het is gewoon het dictaat van de economische realiteit.

Klap
Alleen: hoe langer de realiteit ontkend wordt en hoe langer er wordt doorgegaan met het verzinnen van schijnoplossingen, zoals het optuigen van noodfondsen, het onderdrukken van oplopende rentes voor landen die er de grootste financiële zooi van maken en het aanzetten van de geldpers door de ECB, hoe groter de klap straks zal zijn. Het beste is om in ongekend tempo nu de overheidsuitgaven te gaan verminderen. En het gelegenheidstheorietje, veelal beleden door linkse economen, politici en journalisten, dat dit op zichzelf zal leiden tot de gevreesde economische neergang is onzin. De economie zal in eerste instantie krimpen, per definitie, maar dit zal de aanzet zijn tot hernieuwde economische groei: een uitbarsting van economische activiteit van al die mensen die nu aan de zijlijn staan of zich noodgedwongen bezighouden met ambtelijke bezigheden in grote logge organisaties. Geen constructie zonder destructie.

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn