Verstikkende overheid moet eerst taken afstoten en dan ambtenaren

17 april 2010 -  Verkiezingsprogramma's staan bol van plannen om op de Rijksoverheid te bezuinigen. De VVD wil 25% minder ambtenaren en het CDA wil een "kleinere en slagvaardige overheid met minder ambtenaren". Déjà vu; want ook bij de vorige verkiezingen waren de partijen dit van plan. Er is zelfs een programma Vernieuwing Rijksdienst gekomen, die dat als doel had. Maar in de praktijk is er weinig van terecht gekomen. Het aantal ambtenaren, inclusief die van de zogenaamde zelfstandige bestuursorganen, is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Typisch ook dat de chef van dat afslankingsprogramma Roel Bekker, in een ingezonden brief in het FD stelt dat de doelen zijn gehaald, niet dat het aantal ambtenaren is verminderd.

Oorverdovende stilte
De reden dat er niet veel terecht komt van de plannen is, onder meer, dat er gestart wordt met doelen over het aantal ambtenaren. Beter is het eerst te kijken welke taken de overheid kan afstoten. Die taken kunnen vervolgens beëindigd worden en de ambtenaren die zich hiermee bezig hielden kunnen naar huis. Maar hier schuilt precies de moeilijkheid. Want welke taken kan de overheid afstoten? Deze vraag wordt te weinig gesteld en als die gesteld wordt blijft het lang stil. Ook hoogleraar Sylvester Eijffinger van de universiteit van Tilburg moest het antwoord schuldig blijven, donderdag op een bijeenkomst in Den Haag.

Roep om regelgeving
Eijffinger denkt dat het aantal ambtenaren zichzelf automatisch in stand houdt omdat ambtenaren regels produceren, waardoor er weer meer ambtenaren bijkomen. Maar er is meer aan de hand. Er is vanuit het parlement en de samenleving ook steeds weer de roep: 'overheid regel dit', 'overheid regel dat'. Elke week wordt er wel een spoeddebat in de Kamer gehouden over één of andere misstand, waarvan het schandalig is dat de verantwoordelijke minister die nog niet heeft opgelost. De roep om dingen niet te regelen is er veel minder, of wordt niet gehoord. Je kunt er geen spoeddebat over aanvragen. Meer wet- en regelgeving is het gevolg en meer ambtenaren in plaats van minder.

Verstikkende overheid
Al die bordjes: 'niet linksaf slaan', 'niet rechtsaf slaan'. Wat mag er nog wel? De samenleving wordt verstikt door al die ambtenaren. Het is dan ook onzin om te stellen dat er niet gesneden mag worden in het overheidsapparaat omdat dit de kwaliteit van het ambtelijk werk teveel zou aantasten, waarmee het vertrouwen in de overheid nog verder terugneemt, zoals Ton Horrevorts van HMS management stelt. Het gaat niet om kwaliteit dit keer; maar om kwantiteit. Ambtenaren doen hun werk vaak te goed; dat is het probleem.
Minder ambtenaren dus, maar eerst een discussie over minder taken. Welke taken kunnen worden afgesloten? Zolang het zo stil blijft als deze vraag wordt gesteld, zal het aantal mensen in overheidsdienst nooit afnemen.

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn