Het rapport van de commissie Veerman verpulvert waar je bij staat

26 juli 2009 - Het lijkt wel of er steeds minder van de plannen van commissie Veerman overblijft. Alsof iedereen tot de conclusie komt dat het rapport van de commissie dat eind 2008 verscheen toch niet zo goed was als het in het begin leek. Net als destijds gebeurde met de film 'An inconventient Truth' van Al Gore. De commissie had onderzocht hoe Nederland zich moet voorbereiden op een eventuele verandering van het klimaat: drogere, warmere zomers, nattere winters en een stijgende zeespiegel. De commissie kweet zich keurig van haar taak en kwam met een rapport met meteen in het begin al een samenvatting met twaalf handzame aanbevelingen. Die leest tenminste iedereen, zo moet de commissie gedacht hebben. Er was een uitgekiende mediastrategie. Veerman stond nog net niet, net als Al Gore, op een laddertje om te laten zien hoe de hoeveelheid CO2 in de lucht in de toekomst zich buiten alle bandbreedtes zou gaan bewegen, maar het scheelde niet veel. Het rapport kreeg inderdaad veel aandacht; de watersector had het gevoel dat er draagvlak voor het nemen van dure en ingrijpende maatregelen was ontstaan. De regering nam de twaalf aanbevelingen min of meer over. Maar nu brokkelt het bouwwerk van Veerman langzaam af, zo bleek onder meer tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over het onderwerp.

Geen afweging tussen gratis schoolboeken of sterkere dijken
De commissie had voorgesteld om vanaf 2010 elk jaar anderhalve miljard euro te stoppen in een Detlafonds om de dure maatregelen te kunnen betalen. Op die manier vindt de financiering buiten de begroting plaats en hoeft er niet ieder jaar uitgebreid in de Kamer over gebakkeleid te worden. Het geld voor de bescherming van Nederland moet gewoon beschikbaar zijn, zo is de achterliggende gedachte en het kan niet zo zijn dat politici een afweging gaan maken tussen versterking van de dijken en, zeg, het gratis verstrekken van schoolboeken. Alleen kwam de aanbeveling in een tijd dat de economie ging kantelen. En nu is er ineens niet zoveel geld meer. Het laatste nieuws is dat er vanaf 2020 1 miljard euro per jaar wordt vrijgemaakt, zo maakte de regering voor de zomer bekend. Maar ook daar zal nog flink aan gemorreld worden. En wat is er eigenlijk op tegen dat geld voor veiligheid wordt afgezet tegen andere maatregelen, zo vragen mensen zich nu al af?

Uitgeklede Deltawet en machteloze Deltaregisseur
De commissie vond verder dat er een aparte Deltawet moest komen; die moet de ingrijpende maatregelen van straks een wettelijke basis geven. Er moet ook een Deltaregisseur komen; iemand met speciale bevoegdheden, een soort regeringscommissaris die, om het oneerbiedig te zeggen, maatregelen kan doordrukken als het nodig mocht zijn. Helaas. De Deltawet wordt zoals het er nu naar uitziet waarschijnlijk niet meer dan een onderdeel van de Waterwet. En de Deltaregisseur wordt zeer waarschijnlijk een vrij machteloos persoon. Want die zal geen extra bevoegdheden krijgen en moet dus opboksen tegen de autonome macht van provincies en gemeenten.

Peilstijging IJsselmeer komt er niet
De inhoudelijke voorstellen van de commissie dan? De commissie stelt voor om het peil in het IJsselmeer met anderhalve meter te verhogen. De eerste reden dat de commissie deze peilverhoging voorstelt is om het water van het IJsselmeer 'onder vrij verval' te kunnen blijven spuien op de Waddenzee. Het peil van de Waddenzee stijgt mee met dat van de zee en dus moet ook het IJsselmeer meestijgen om het water uit de rivieren die uitkomen op het IJsselmeer te kunnen blijven spuien. Een tweede reden die de commissie geeft is het veilig stellen van de zoetwatervoorziening. Er zal in de toekomst mogelijk een tekort aan zoet water (drinkwater) ontstaan doordat het zoute water van de zee steeds dieper het land intrekt. Dan is een grote voorraad zoet water wel handig. Klinkt logisch. Maar al eerder in het jaar werd duidelijk dat bijna niemand er voor is. En tijdens het debat in de Tweede Kamer werd er weer vrij massaal van de Tweede Kamertafels geveegd.

Hang niet heel Nederland aan het IJsselmeer-infuus
Veel mensenvinden dat het niet slim is om al je kaarten op één zoetwaterbekken te zetten. "Laat de drinkwatervoorziening niet afhangen van het IJsselmeer", zo zei een woordvoerder van Vewin, de vereniging van drinkwaterbedrijven. Slimmer is het om in de regio's oplossingen te verzinnen voor mogelijke tekorten in de toekomst. Zo kunnen de bekkens in de Biesbosch uitgebreid worden. Ook Natuurmonumenten zit op die lijn. "Hang niet heel Nederland aan het infuus van het IJsselmeer". De natuurorganisatie vreest vooral het verlies aan duizenden hectare aan buitendijks natuurgebied. En waarom er zo nodig onder vrij verval gespuid moet blijven worden is de meeste deskundigen een raadsel. Een gemaal kan immers prima het werk doen. Een nieuw gemaal kan bovendien mooi geïntegreerd worden in een nieuwe Afsluitdijk, want die zal gerenoveerd gaan worden. Voorzitter Sybe Schaap van de Unie van Waterschappen gaf nog eens een inkijkje in de gigantische kosten die een peilverhoging met zich meebrengt. Want tot ver landinwaarts zullen dijken versterkt, gemalen verhoogd en waterwerken aangepast moeten worden. Waarmee eigenlijk de kous wel af is. "Die anderhalve meter peilverhoging in het IJsselmeer zal er niet van komen", zo vatte Rob Steijn van adviesbureaa Alkyonde stemming samen.

Zeeuws-Vlaanderen beter beschermd dan Londen
En dan zijn er de normen. Die moeten flink omhoog, zo vindt Veerman c.s. Nu zijn die normen voor dijken langs de Nederlandse kust 1 op 10.000. Dat wil zeggen dat deze dijken zo gebouwd zijn dat ze gemiddeld genomen 1 keer in de tienduizend jaar overstromen. Voor dijken elders in het land gelden normen van 1 op 4.000 of, langs de rivieren, 1 op 1250. Veerman wil die normen met een factor tien verhogen (of verlagen): dus naar 1 op 100.000 brengen voor de dijken langs de kust. Dit terwijl de dijken ook als de normen blijven zoals ze zijn al opgehoogd moeten worden als de zeespiegel stijgt. Want de kans dat ie overstroomt moet immers gelijk blijven. Veerman geeft als argument dat de waarde van alle bezittingen nu veel hoger is dan in de tijd dat de bestaande normen bedacht werden, ergens in de jaren zestig.

De normen van Veerman zijn niet die van de mensen
Klinkt logisch, maar ook hier komt steeds meer kritiek op. De normen van Veerman zijn niet de normen van mensen in het land, zo zei bijvoorbeeld De Vriend van Royal Haskoning. "Ik was laatst in een polder waar de kans op overstroming 1 op 100 is. Niemand wil daar weg." Het is ook wel een beetje raar. In Londen is de kans op overstroming 1 op 1000 en in Zeeuws-Vlaanderen is die nu al 1 op 4000. Ook Jeroen Warner van de Universiteit vindt de normen wel streng genoeg. "Waarom geld weghalen van de sociale zekerheid of de zorg om normen die toch al veilig zijn nog veiliger te maken.Waarmee hij tegelijkertijd ook vraagtekens stelde bij de stelling dat waterveiligheid niet tegen andere belangrijke onderwerpen in de samenleving mogen worden afgewogen. Ook het idee dat eerst het achterstallig onderhoud maar eens moet worden weggewerkt voordat de normen nog strenger worden leeft bij velen. Eenderde van de dijken voldoet nog niet eens aan de huidige normen en van eenderde is simpelweg niet bekend wat de kans op overstroming is. H. van der Most van Deltares pleitte in de Kamer voor een meer economische aanpak. Maak van elke dijk een kostenbatenanalyse. Wegen de kosten van de dijkverhoging wel op tegen de mogelijke baten? Dat betekent ook dat de overheid soms moet zeggen: sorry, maar deze dijk gaan we niet meer versterken.

Wat er nog overeind staat, stond er al
Er staan nog wel zaken uit het Deltarapport recht overeind. Dat is bijvoorbeeld het plan voor een 'open afsluitbare Rijnmond'. Dit houdt in dat Rotterdam en omgeving aan twee kanten kan worden afgesloten en niet slechts aan één kant (door de Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg), zoals nu. Dit moet de regio Rotterdam uit de problemen houden bij een combinatie van storm op zee (helemaal als die zeespiegel ook nog eens stijgt) en kolkende rivieren als de Maas, bijvoorbeeld door hevige regenval op plotseling smeltende sneeuw in het achterland. Het water van de rivieren kan dan niet weg en Rotterdam stroomt over. De gedachte van een open-afsluitbare Rijnmond is dat het gebied aan de oostkant wordt beschermd door de aanleg van een stuk of vier keringen en dat bij hoog water het overtollige water via Zeeland wordt afgevoerd. Een ander plan dat nog recht overeind staat is dat van het weer toelaten van zout water in Zeeland om de blauwalgplaag daar tegen te gaan. Dat die twee plannen nog recht overeind staan heeft echter weinig tot niets met Veerman te maken. Het eerste plan van de open-afsluitbare Rijnmond was al een bestaand plan van de TU Delft dat zijn weg heeft gevonden in het rapport van de Commissie Veerman en tot het weer verzilten van delen van de Zuidwestelijke Delta was al min of meer besloten.

Wordt vervolgd
In de tweede helft van 2009 zal de discussie over Veerman verder gaan en dan zal ook de Tweede Kamer zelf zich over de plannen uitlaten.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn