Broddelbeleid: vergunning geven aan kolencentrales en ze tegelijkertijd bestrijden

4 november 2009 - Niemand wil kolencentrales maar toch worden ze volop gebouwd. En dat terwijl er helemaal geen extra centrales nodig zijn in Nederland en deze kolencentrales een enorme hoeveelheid CO2 de lucht in blazen. Het kabinet heeft de mond vol van duurzame energie en doet ook wel het één en ander op dat gebied, maar geeft niet thuis als het gaat om het stoppen van alle bouwplannen. Een vaagheid die, net als op andere terreinen, een weerspiegeling is van de tweespalt in het kabinet. De ambitieuze doelstellingen zijn voor rekening van de machteloze minister van Milieu Cramer terwijl de onwil om kolenenergie in te dammen toe te schrijven is aan haar ferme collega, minister Van der Hoeven van Economische Zaken. Tweede Kamerlid Kees Vendrik van Groenlinks voert ondertussen een eenzame strijd om de doelstellingen van het kabinet en de praktijk wat meer met elkaar in evenwicht te brengen.

Gapend gat tussen doelen en werkelijkheid
Er zijn nu vier energiebedrijven bezig met de bouw van een nieuwe kolencentrale in Nederland: Nuon en RWE hebben de schop in de Groningse klei nabij de Eemshaven gestoken terwijl Electrabel en Eon het rulle zand van de Maasvlakte hebben uitgekozen voor verwezenlijking van hun kolendromen. Aangezien de centrales zo'n 28 miljoen ton CO2 per jaar uitstoten (zo'n 40% van het totaal van de industrie en de energiesector) zullen de klimaatdoelen van het kabinet niet gehaald worden. Het kabinet wil de uitstoot van CO2 in 2020 met minimaal 20% hebben teruggedrongen. Ook zal het aandeel duurzame energie hierdoor waarschijnlijk niet naar 20% gaan, omdat de kans groot is dat het overschot aan kolenenergie andere vormen van opwekking gaat verdringen. Het weigeren van vergunningen zit er met dit kabinet echter niet in. Aan het klimaat wordt lippendienst bewezen, zo blijkt uit een brief van Van der Hoeven aan de Tweede Kamer waarin ze het kolenenergiebeleid uiteenzet en antwoorden op vragen van Vendrik over dit beleid.

Wat is het nu?
Het kabinet maakt geen keuze. 'Kolencentrales zijn hard nodig, want niet alle stroom kan duurzaam worden opgewekt maar we doen er alles aan om de bouw van kolencentrales te ontmoedigen', zo ongeveer luidt de redenering van Van der Hoeven. Dat lijkt tegenstrijdig: maatregelen nemen tegen iets wat zo hard nodig is. Er volgt een heel lijstje aan maatregelen. Van der Hoeven wijst op het Europese emissiestelsel voor CO2-rechten. Bedrijven krijgen een bepaald plafond voor de uitstoot van CO2-rechten toegewezen en als ze meer willen uitstoten dan dit plafond dan moeten ze die rechten bijkopen. Dit zou de afvang en opslag van CO2 onder de grond, een techniek waarmee nu geëxperimenteerd wordt, aantrekkelijk moeten maken. Ook wijst ze op het wetsvoorstel dat ze inmiddels naar de Kamer heeft gestuurd en wat er voor moet zorgen dat duurzame stroom op het net voorrang krijgt. Verder zal van de energiebedrijven geëist worden dat ze de CO2 afvangen en opslaan op het moment dat de experimenteerfase voorbij is en ligt er een akkoord met de energiesector (Sectorakkoord Energie 2008-2012), waarin de sector heeft beloofd om de uitstoot van CO2 substantieel naar beneden te brengen.

Geen antwoord op vragen Vendrik
Het is over dit akkoord waar Vendrik de meeste vragen over heeft gesteld. Want in dat akkoord hebben de energiebedrijven met kolencentrales zich verplicht om de CO2 uitstoot vanaf 2015 substantieel naar beneden te brengen. Vendrik stelde simpele vragen als: 'wat is substantieel naar beneden brengen?' en 'wanneer zullen de bedrijven inzicht geven in hun prestaties op dit gebied?' Van der Hoeven gaf echter geen antwoord of de antwoorden waren geen antwoord op de vraag. Meer zal volgens haar duidelijk worden in het voorjaar, bij de evaluatie van het kabinetsbeleid op het gebied van duurzame energie. Eerder al had Vendrik laten weten grote vraagtekens te hebben bij de goede werking van het Europese emissiestelsel voor CO2-rechten. Doordat nationale overheden de neiging hebben om teveel rechten toe te kennen, om zo hun eigen industrie te steunen, tendeert de prijs van CO2-rechten, voor zover die nog nodig zijn, naar nul. Dan zullen bedrijven never nooit investeren in CO2-afvang en opslag.

Tetteren in Mexico
Ook bij haar andere punten kunnen veel vraagtekens worden gezet. Het is de vraag of met het wetsvoorstel dat nu in de Kamer ligt duurzame energie werkelijk voorrang krijgt. Gaat Eon straks een gloeiende kolencentrale van 1.000 MW uitzetten als er een stukje verderop een paar windmolens beginnen te draaien? Eisen dat energiebedrijven CO2 op moeten gaan slaan als de fase van experimenteren daarmee voorbij is, klinkt wel heel erg dreigend maar zal in de praktijk mogelijk ook niet zoveel om het lijf hebben. Want de experimenteerfase is voorlopig nog niet voorbij en zal mogelijk wel nooit voorbij zijn. Over die convenanten met het bedrijfsleven heeft de nieuwbakken hoogleraar Elbert Dijkgraaf in zijn oratie recentelijk toevallig iets gezegd. Er is geen enkel bewijs dat die ook maar enig effect sorteren. Van der Hoeven is ondertussen met de koningin op reis naar Mexico. Daar tetterde ze gisteren dat Nederlandse bedrijven een grote rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van duurzame energie in dat land. Waarschijnlijk is ze zich er van bewust dat regeringen in andere landen wel keuzes durven maken.

Jurgen Sweegers

Copyright © Energieenwater.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn