OPINIE: Nooit meer Kopenhagen

26 december 2009 - Als verkenner liep ik met mijn patrouille door de bossen rond Valkenswaard. We hadden blikjes cola en dergelijke bij ons. Een van mijn patrouilleleden gooide een leeg blikje weg; zomaar in de bossen. Ik vond het onbegrijpelijk. Het voorval is me altijd bijgebleven en ik moet er vaak aan denken nu de klimaatdiscussie in alle hevigheid woedt. Want ik heb vaak het gevoel dat het daar uiteindelijk om gaat: gooi je je blikje zomaar weg in de natuur of doe je dat niet? Het gaat over de grondhouding van mensen.

Gezwicht
Niet dat ik zelf zo geweldig ben. Zo'n 27 jaar later is die milieuvervuilende auto er uiteindelijk toch gekomen. En ook ben ik niet meer zo strikt op het gebied van eten. Dat biologisch eten is toch wel duur. Raar, want als student met een beurs van 1000 gulden per maand had ik nooit moeite met de hoge prijzen in die winkels. En laatst heb ik weer een partijtje gloeilampen gekocht omdat ik het zat ben om steeds in het halfduister te tasten als ik een onderbroek uit de kast in mijn slaapkamer nodig heb.

Met cultuurverandering kom je er niet
Toch denk ik dat ik nog niet zo'n grote vervuiler ben. Maar is dat wel zo? Zijn mensen in staat om dat van zichzelf uit te maken. Al die tienduizenden mensen die in Kopenhagen waren, denken van zichzelf dat ze heel goed bezig zijn, maar een groot deel pakte wel het vliegtuig. Toch ook een erg vervuilend toestel. Waarschijnlijk is het onvermijdelijk dat mensen, hoe goed hun intenties ook zijn, dingen doen die slecht zijn voor het milieu. Dan komt er nooit iets terecht van die verandering in de grondhouding, of van die cultuuromslag, waar milieu-activisten als sinds mensenheugenis voor pleiten. En dan is er nog die hele grote groep die niets om het milieu geeft en die er niet eens van overtuigd is dat er een probleem is. In Nederland wordt die groep bijvoorbeeld vertegenwoordigd door de PVV en, in mindere mate, de VVD.

Ook niet met alleen maar buurtactiviteiten
Ook het idee dat een transitie naar een duurzame samenleving op buurtniveau tot stand moet worden gebracht voldoet niet. Er zullen geboden en verboden af moeten worden gekondigd en dat kan alleen een overheid doen. Niet zo'n gek idee dus om het aan de overheid over te laten om voor ons te beslissen wat er moet gebeuren om het milieu te redden. Door de overheid te machtigen om milieumaatregelen af te kondigen en om degene die zich er niet aan houden te straffen, komen we in een welvarender samenleving terecht dan als we dat niet hadden gedaan. Dat is de theorie. Maar de praktijk is weerbarstiger.

Iedereen bemoeit zich er mee
Want dan beginnen de problemen pas echt. Welke maatregelen moeten worden genomen? Waar heeft de natuur echt baat bij en waar niet bij? Gloeilampen verbieden; is dat de oplossing? Windmolenparken bouwen op land en op zee? Iedereen bemoeit zich er mee, mensen zonder verstand van zaken hebben het hoogste woord, posities worden ingenomen en de media vervormen het hele debat nog eens in het kwadraat. De werkelijkheid wordt versimpeld, teruggebracht tot doelen, zakken met geld en zaken waar je voor of tegen kunt zijn. Een deel van de bevolking was er al niet van overtuigd dat er maatregelen moeten worden genomen. Er gaat van alles door elkaar spelen.

Eens worden over het natuurprobleem
Neem de discussie over windenergie. Partijen voeren argumenten tegen de bouw van windmolenparken aan. Zo kwam de VVD deze week met een opsomming van al het geld dat er naar windmolenparken gaat. Het lijkt een discussie over de vraag of windmolenparken een oplossing zijn van het klimaatprobleem. Maar het is een discussie over de vraag of er een klimaatprobleem is. De VVD vindt van niet en zal daarom tegen alle maatregelen zijn die geld kosten en die bedoeld zijn om het milieu te redden. Dat vertroebelt de discussie, omdat heel selectief die argumenten naar voren worden gebracht die windmolenparken in een kwaad daglicht stellen. En het resultaat van het debat is teleurstellend. Het kabinet heeft in een onbewaakt ogenblik ambitieuze doelstellingen opgesteld, de media wijzen er constant op dat die doelstellingen niet gehaald zullen worden en dat dit een schande is en minister Van der Hoeven voelt zich gedwongen om ferm te beslissen dat er een veel te groot en duur windmolenpark bij Urk gebouwd gaat worden.

Volledig ontspoort
Het summum van hoe een klimaatdebat kan ontsporen was het klimaatoverleg afgelopen weken in Kopenhagen. Het was een werkelijkheid die, voor zover ik vanuit hier kon beoordelen, volledig was los gezongen van waar het om gaat; het milieu. Dat bleek alleen al uit het feit dat iedereen die denkt dat hij in dat wereldje wat voorstelt het gevoel had erbij te moeten zijn. Ook een delegatie van de Nederlandse Kamer was daar aanwezig. Wat hadden ze daar te zoeken? Een eng wereldje was het. Het ging om de vraag of de wereld zich kan scharen achter een paar cijfers: het percentage dat de uitstoot van CO2 in een bepaald jaar moet zijn teruggebracht en de vraag met hoeveel graden de temperatuur mag stijgen. En om de vraag hoeveel geld de Westerse landen, die zich een schuldgevoel hebben laten aanpraten, daarvoor in de richting van de armere landen moeten sturen. Afrikaanse landen hadden alleen dollartekens in hun ogen. Wat een vertoning.

Te abstract
Natuurlijk CO2-uitstoot is een probleem en terugdringing van de uitstoot is op zich wenselijk. Maar de discussie is zo abstract geworden. Het staat zo ver af van dat patrouillelid dat een leeg blikje de bossen in gooide. De hele gigantische milieuproblematiek vervat in een paar cijfers. Als we het daarover maar eens zijn komt het goed. Nee dus. Want het halen van de doelen worden doelen op zich. Op allerlei manieren zal er creatief met de doelen omgegaan worden. En een groot deel van het geld zal verkeerd terecht komen. Want het geld gaat naar landen voor wie het milieu geen probleem is.

Terug naar waar het om gaat
Hoe het wel moet? Ik weet het niet. Misschien is het goed om ons af te vragen waar het ook al weer over ging. Niet alleen om CO2 en een mogelijke temperatuurstijging. Het gaat om de natuur; die mooie natuur. Die kwaliteit aan het leven geeft. Om al die dieren en planten; die verschillende soorten. Om de mogelijkheid om te kunnen leven te midden van die natuur. Die ons ook voedsel verschaft en beschutting. Die natuur die het waard is om te behouden. Het hoeft niet. Er staat nergens geschreven dat het moet. Maar het kan. Daarvoor moet iets gedaan worden want met die natuur gaat het slecht. Dat staat vast, hoewel mogelijk nog lang niet iedereen het daar over eens is.

Iedereen moet offers brengen
Eerst maar eens het debat voeren met iedereen of de natuur iets is wat we willen behouden. En dan simpele maatregelen bedenken die dat een stapje dichterbij brengen. Geen lege blikjes cola in de natuur gooien. Geen kolencentrales meer bouwen. Maatregelen die geen of weinig geld hoeven kosten. Nagaan ook of maatregelen echt zoveel geld kosten als gedacht wordt. Alle landen moeten bijdragen, want de Afrikaanse, Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen hebben hun natuur net zo goed verkloot, zonder dat ze er rijk van zijn geworden. Zo arm zijn die landen trouwens vaak ook weer niet. Het idee dat het redden van de planeet 100 miljard dollar per jaar moet kosten gaat er bij mij ook niet in. Het NIET weggooien van dat blikje cola kostte immers ook geen geld.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn