Duurzame energie is niet belangrijker dan school, gezondheid of veiligheid

30 september 2010 – De energiemarkt is een vrije markt. Bedrijven bepalen zelf in welke productiemethoden ze investeren. Veel schrijvers van ingezonden brieven in de krant en veel onderzoekers verliezen dat uit het oog. Zij komen met allerlei aanbevelingen over wat de overheid moet doen om de productie van duurzame energie te stimuleren. De brievenschrijvers en onderzoekers werken vaak in opdracht van bedrijven of branche-organisaties zonder dat dat duidelijk wordt uit hun schrijverij. Ze blijven steken in het opkomen voor deelbelangetjes. Maar wie weegt alle belangen die er in Nederland spelen tegen elkaar af?

Het kan wel
De energiemarkt is geliberaliseerd en deels geprivatiseerd, maar natuurlijk kan de overheid wel wát doen. Simpele verboden en geboden uitvaardigen bijvoorbeeld. De bouw van vieze, stinkende, nieuwe kolencentrales door Eon, RWE, Electrabel en Nuon had de overheid simpelweg moeten verbieden. Het kan wel, zo bewijst de Belgische overheid, die Eon recentelijk een vergunning heeft geweigerd voor de bouw van kolencentrale in Antwerpen. Helaas is het hiervoor in Nederland nu te laat, maar er zijn nog andere maatregelen die ze kan nemen, zoals het opleggen van een verplichting dat een deel van de energie duurzaam moet worden opgewekt. Verder kan de overheid subsidies geven om productiemethoden te stimuleren die ze wenselijk vindt en die anders niet tot stand zouden komen.

Keuzes maken
Dat laatste is nu het belangrijkste element van het duurzaam energiebeleid: het geven van subsidies. Stop er maar mee. De overheid geeft structureel meer uit dan dat er binnenkomt. Het is daarom goed dat het kabinet dat in aantocht is, Rutte 1 of hoe het ook gaat heten, flink wil gaan bezuinigen. Het ligt voor de hand om dat te doen op uitgaven die niet zo wezenlijk zijn en om de echt belangrijke zaken ongemoeid te laten. Dus is de vraag: wat is belangrijk en wat niet? Essentieel zijn een goede politie, gezondheidszorg en onderwijs. Daar is iedereen het over eens. Minder essentieel zijn kunst en cultuur, de Joint Strike Fighter, de publieke omroep en de ambtenarensalarissen, om maar wat te noemen. En duurzame energie. Is dat belangrijk? Belangrijker dan politie, veiligheid en gezondheid?

Helikopterzicht
Het is een afweging die nauwelijks of nooit gemaakt wordt door de vermomde brievenschrijvers en onderzoekers van Nederland. De meesten blijven met hun redeneringen hangen binnen het beperkte wereldje van de energiesector. Duurzame energie is belangrijk en moet daarom gestimuleerd worden, zo redeneren ze. Terwijl de juiste vraag dus eigenlijk zou moeten zijn: gezien het beperkte budget van de overheid: is duurzame energie belangrijker dan politie en justitie of dan een bepaald minimumniveau aan onderwijs en gezondheidszorg? Er moet gekozen worden. En er wordt nu al gekozen. Er wordt bijvoorbeeld nu al flink bezuinigd op scholen, zo leerde ik uit een brief van de school van mijn zoontje, terwijl er miljarden naar een Duits bedrijf gaan die windmolenparken in Nederland gaat bouwen. Is dat terecht? Ik denk het niet.

Maar de aarde vergaat!
Nu kun je natuurlijk twisten over de vraag of duurzame energie belangrijk is. Leden van Groenlinks zullen zeggen: de aarde vergaat, wat kan er belangrijker zijn dan het voorkomen van deze ramp? 'We moeten de klimaatverandering stoppen, we moeten veel geld in duurzame energie stoppen.' Misschien. Maar er zijn allerlei kanttekeningen bij te plaatsen en dat maakt die duurzame energiesubsidies toch net even wat minder urgent. Zo is het volgens mij nog steeds niet bewezen dat de aarde opwarmt. En de vraag is ook, zelfs als het klimaat verandert, of wij daar dan als klein kikkerlandje veel tegen kunnen doen. Dat zou dan in internationaal perspectief moeten gebeuren. Er gebeurt wel wat, maar nog niet echt veel in dat kader. Ondertussen blijft China kolencentrales bouwen bij de vleet. En verder het is de vraag of de subsidies voor duurzame energie echt tot een schoner milieu leiden. Worden al die subsidies wel goed besteed?

Omgekeerde wereld
Het is een beetje de valkuil van alle Groenlinksers en andere klimaatalarmisten: de aarde vergaat, dus moeten we zoveel mogelijk geld in duurzame energie steken. Maar zelfs als het eerste waar is, dan volgt daar niet noodzakelijkerwijs het laatste uit. En er zijn dus ook andere maatregelen die de overheid kan nemen en die geen geld kosten, zoals het verbieden van kolencentrales, of het opleggen van een verplichting aan energiebedrijven om 20% duurzame energie te gaan leveren. Keiharde maatregelen om China te dwingen mee te doen (bijvoorbeeld importverbod) zouden ook meer op zijn plaats zijn dan het gepamper wat nu de manier is waarop de overheden dit zogenaamde arme land aanpakken. Zolang de overheid niet de maatregelen neemt die wel effectief zijn en geen geld kosten, is het heel moeilijk te beargumenteren waarom mensen veel geld zouden moeten neerleggen voor maatregelen die mogelijk helemaal niet effectief zijn.

Belasting verhogen
Ja maar, zullen de voorstanders van duurzame energiesubsidies zeggen: het overheidsbudget is geen gegeven; belastingen kunnen verhoogd worden. En dan kunnen we ook minder belangrijke dingen doen. Dat is waar. De overheid zou hiervoor kunnen kiezen als dit welvaartsverhogend is: als de positieve gevolgen van de subsidie voor de maatschappij als geheel hoger zijn dan de financiële kosten en de andere kosten. De kosten zijn in dit geval de uitgaven die we ons niet kunnen permitteren doordat we het geld in duurzame energie steken en alle ondernemers die daar dan weer onder lijden (doordat we hun producten niet hebben gekocht). De opbrengsten zouden een schoner milieu kunnen zijn. Maar belastingverhoging is zeer onwenselijk in deze tijd van pril economische herstel, of het zou wellicht belastingverhoging voor de rijken of voor grote bedrijven moeten zijn. En bovendien is het nog steeds de vraag of de projecten wel echt zin hebben. Leiden ze wel tot een schoner milieu?

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn