Alleen subsidie voor kleine projecten waar mensen in participeren

1 oktober 2010 - Grootschalige windmolenparken op zee en op land zijn waarschijnlijk niet zo duurzaam als vaak gedacht. De subsidie voor deze projecten zou daarom gestopt moeten worden. Ook subsidie voor grootschalige biomassaprojecten moet gestopt worden. Wat wel gestimuleerd moet worden zijn kleinschalige projecten waar mensen en kleine bedrijven zelf in participeren, zoals de bouw van een kleine biomassa-centrale in de wijk, een paar windmolens, of de installatie van zonnepanelen op het dak.

Geslachte zeehondjes
De overheid moet bezuinigen en daarom moeten er keuzes gemaakt worden. Duurzame energie is daarbij net zo belangrijk als goed onderwijs, een goede gezondheidszorg of een bepaald minimum inkomen voor mensen zonder werk. Een goed milieu is belangrijk, maar het is de vraag of dat door grootschalige energieprojecten dichterbij wordt gebracht. De CO2-uitstoot die gepaard gaat met de bouw, het vervoer en de plaatsing van windmolens op zee is waarschijnlijk veel groter dan gedacht. En duurzaamheid is meer dan alleen het naar beneden brengen van de CO2-uitstoot. Wat is het effect van al die gigantische betonnen constructies op het milieu in zee? Talrijke zeehondjes schijnen geslacht te zijn door de boten die op en neer voeren naar een nieuwe windmolenpark van Statoil voor de kust van Norfolk in Engeland.

CO2-opslag is nergens goed voor
Ook bij andere grootschalige initiatieven die beogen de CO2-uitstoot naar beneden te brengen kunnen vraagtekens worden gezet. CO2-opslag is geen oplossing van het milieuprobleem; het is vergelijkbaar met het laten afzinken van een olieplatform in zee om van dat olieplatform af te komen. Ook de bijstook van grootschalige biomassa in kolencentrales lijkt me niet zo duurzaam. Er is al veel over gezegd en geschreven en er worden maatregelen genomen om tot te zorgen dat geïmporteerde biomassa duurzaam is. Maar toch. Essent haalt houtsnippers uit Noord-Amerika en stookt daar de ketel van de Amercentrale mee aan. Het kan er bij mij maar niet in dat dat duurzaam is, ook al stelt Essent nog zo nadrukkelijk dat het hout uit duurzame bossen komt die netjes in stand wordt gehouden.

Corruptie
Veel subsidie komt daarnaast in verkeerde handen terecht. Een aantal jaren geleden was er een bedrijf Biox dat overal in het land grote vieze generatoren neerzette en die op palmolie liet draaien. Honderden miljoenen euro’s subsidie zijn er heen gegaan, en veel bossen zijn er gesneuveld voor de productie van die olie. Ook internationaal is er veel corruptie.

Mislukte projecten
En hoeveel duurzame energieprojecten, die ooit een grote sloot overheidsgeld mee hebben gekregen, zijn er al weer opgedoekt, of zullen binnenkort het loodje leggen? Het klonk zo veelbelovend: een nieuwe duurzame energiecentrale voor een nieuw tuinbouwgebied in de Noordoostpolder. De centrale kwam er, met hulp van subsidie, alleen de tuinders kwamen niet. Een echte ondernemer was er zo nooit aan begonnen. En wat is er nog terecht gekomen van de algenkwekerij op Schiphol? Natuurlijk, niet alle duurzame energie-projecten mislukken en er zullen er best bij zijn die het milieu ten goede komen. Maar er is waarschijnlijk heel veel geld door de plee gespoeld en dat zal niet minder worden. Er zullen nog heel wat projecten die in de afgelopen jaren met veel poeha zijn aangekondigd, het loodje leggen. Dat maakt al die energiesubsidies ook minder urgent.

Small is wel beautiful
De kans dat kleinschalige projecten duurzaam zijn is al groter, zoals de bouw van een biomassa-centrale of enkele kleine windmolens in de wijk, of de installatie van zonne-panelen op het dak.  Een voorbeeld van een zinvolle aanpak is die van Eneco in Groot-Brittannië, waar het bedrijf zich veel moeite getroost om bewoners bij de bouw van een windmolenpark te betrekken. Hetzelfde deed het bedrijf in Scheveningen. Dit is de manier waarop duurzame energie in de toekomst gestalte moet krijgen. Want op die manier krijgen de projecten draagvlak onder de lokale bevolking en die bevolking zal er tevens over het algemeen voor waken dat er al te drastisch wordt ingegrepen in de natuurlijke omgeving. Dat is ook van belang voor het duurzaam karakter van het project: dat de omgeving van het project niet te grabbel wordt gegooid. En dat is bij veel projecten, zoals het windmolenproject in Urk en de CO2-opslag in Barendrecht, wel het geval. Dit verhaal sluit overigens goed aan bij de opmerking in het nieuwe regeerakoord van CDA en VVD: "De verlening van vergunningen voor lokale, kleinschalige productie van energie en warmte wordt eenvoudiger."

Weg met bureaucratie
Advies: De overheid zou alleen subsidie moeten geven voor projecten met een vermogen van, zeg, minder dan 10 MW. Daar kan de overheid zich geen grote buil aan vallen. De financiering zou min of meer rond moeten zijn, waarbij burgers en bedrijven standaard in staat zouden moeten worden gesteld om zelf geld in te leggen en om te delen in de opbrengst. Alleen het laatste beetje extra zou van de overheid kunnen komen. En de lokale gemeenschap zou expliciet het fiat moeten geven aan het project. Verder zou er zicht moeten zijn op klanten. Maar voor we verder gaan met het stellen van allerlei andere regeltjes waar initiatiefnemers aan moeten voldoen: dit is niet de goede weg. Al die bureaucratie is juist één van de reden dat het zo vaak fout gaat en dat er, aan de andere kant, weinig goeds tot stand komt.

Subsidie uit de losse pols
Schaf Agentschap.NL af en zet bij het ministerie van Economische Zaken een paar mensen neer (en dat hoeven er echt maar een paar te zijn) die er kijk op hebben en die projectvoorstellen gaan beoordelen. Zoiets als de 'Mannen van de Wit' in de watersector. Alleen subsidieverlening voor de plaatsing van zonnepanelen voor particulieren zou wat grootschaliger aangepakt kunnen worden. Verschaf de subsidie een beetje uit de losse pols en stop met het gezeur over rechtsongelijkheid en dat soort dingen. Maak een wet die het bedrijven en particulieren verbiedt om in beroep te gaan tegen afwijzingen van subsidie-aanvragen. Ik hoor het ministerie van Economische Zaken al zeggen: dan halen we onze Europese doelstellingen niet: 14% duurzame energie in 2020. Jammer dan. Er is nog nooit iemand beter geworden van het halen van doelstellingen om het halen van doelstellingen alleen. De bonnen uitschrijvende politie kan er over meespreken.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn