In memoriam: duurzaam Nederlands energiebeleid

7 december 2010 -  De Nederlandse energiemarkt voor consumenten stelde al niet veel voor. We kunnen overstappen naar een ander energiebedrijf, dat is waar, maar de kans is groot dat we dan in een bureaucratische nachtmerrie terecht komen en financieel schieten we er ook niet veel mee op. De tariefregulering door de toezichthouder NMA is volledig in de soep gelopen. En sinds maandag kunnen we ook het duurzame energiebeleid ten grave dragen. Nederland valt ten prooi aan de natte droom van grote energieproducenten die kerncentrales willen bouwen en duurzame energie is definitief de nek omgedraaid.

Rationaliteit op de vierkante centimeter
De schuldige is het ministerie van Economische Zaken. Dit ministerie denkt dat het heel rationeel bezig is, maar zoals een Kamerlid maandagavond opmerkte: het is rationaliteit op de vierkante centimeter. Het ministerie kiest heel rationeel een gegadigde voor de bouw van twee grote windmolenparken op zee. Vervolgens vloeit er meer dan 4 miljard euro naar een dubieus Duits bedrijf zonder trackrecord, geld dat net zo goed naar Nederlandse bedrijven, met Nederlandse aandeelhouders en Nederlandse werknemers had kunnen gaan.

Iedere gek kan bouwen
Op het ministerie wordt de jaren-negentig ideologie van de vrije markt nog steeds in ere gehouden. Vrijheid, blijheid dus. Iedere gek die het in zijn hoofd haalt om een centrale in Nederland te gaan bouwen mag zijn gang gaan. Hoe meer van die gekken hoe beter, want investeringen zijn goed en leveren geld en werk op, zo is de gedachte. Het gevolg is dat het land wordt overspoeld met grote kolen- en gascentrales. En grote energiebedrijven staan in de rij om kerncentrales te gaan bouwen. Het Franse bedrijf GDF Suez kondigde na RWE en de combinatie Delta/EDF gisteren aan dat ze hier ook al interesse heeft. De 'varkenscyclus' in economen-jargon; kuddegedrag in gewoon Nederlands. De zegen van het ministerie hebben ze. Het gevolg is grote overcapaciteit.

Kulargumenten
Maar daar heeft het ministerie iets op gevonden: overcapaciteit is helemaal geen probleem want we kunnen de stroom gaan exporteren. 'Nederland exportland voor stroom' is dan ook de nieuwe kreet die in de sector opgeld doet. Als het gaat op de productie van pindakaas maken we ons ook niet druk over de vraag of de fabriek in Nederland of in Engeland staat, zo zei directeur-generaal van Energie Hans Vijlbrief vorige week op een congres. Dus het is absurd om dat wel te doen voor een kerncentrale. En, zo wordt er ook nog bijgezegd: al die mooie glimmende centrales in Nederland vervangen vieze centrales in het buitenland, dus eigenlijk heeft het milieu ook nog baat bij de uitverkoop van Nederland aan die grote energieconcerns.

Tien rotondes op een rij
Kulargumenten, die er met de haren worden bijgesleept. De winsten van de grote energieproducenten, als ze winst gaan maken, verdwijnen straks linea recta naar Frankrijk (GDF Suez, EDF), of Duitsland (RWE), dus de bouw van centrales in Nederland is misschien wel goed voor de export, maar Nederland wordt er niet wijzer van. En in het buitenland wordt waarschijnlijk precies hetzelfde gezegd, over alle centrales die daar in aanbouw zijn. Die vervangen vieze centrales in het buitenland, zeggen ze daar dan, en dan kunnen wij mooi exportland worden. Net zoals ieder zichzelf respecterend land nu de gasrotonde van West-Europa wil worden. Eén ding is zeker: niet alle landen in Noordwest-Europa kunnen exportland worden. Het ministerie weigert in te grijpen en verzint er dan wat argumenten bij om deze passiviteit nog enig cachet te geven. Ondertussen is ze blind voor de nadelen van al die centrales.

Geloof niets van verhaal van gunstige ligging
Wat zijn dan die nadelen? Een groot nadeel is dat er schaarse ruimte in Nederland verloren gaat. Een ander nadeel is dat de centrales Nederlanders veel geld zullen gaan kosten. Want landelijk netbeheerder Tennet is verplicht om ze allemaal aan te sluiten en om te zorgen dat de stroom afgevoerd kan worden. Dat vergt miljardeninvesteringen in het netwerk. En die investeringen worden opgebracht door ons allemaal, via de transportkosten. Het is onontkoombaar dat de energierekening van de normale burger in de toekomst flink stijgt Het is trouwens waarschijnlijk ook de reden dat de Europese energieconcerns zo graag in Nederland willen investeren; een geheel verzorgde aansluiting op het net, betaald door de Nederlandse energie-afnemers. Geloof niets van dat verhaal van die gunstige ligging aan de Noordzee (zoveel landen liggen aan de Noordzee). Hopelijk verdienen de netbeheerders dat ooit terug als er stroom door die kabels vloeit maar helemaal zeker is dat niet. De kans is groot dat de centrales de helft van de tijd stil komen te liggen door de grote overcapaciteit.

Ter meerdere eer en glorie
Die nieuwe hoogspanningsverbindingen en transformatorstations leiden op zich ook al weer tot een verlies aan ruimte en tot risico's voor de gezondheid van mensen die er langs komen te wonen. En dan is er natuurlijk nog de vervuiling. Kolen- en gascentrales stoten miljoenen ton CO2 per jaar de lucht in, en daarnaast nog allerlei andere stoffen, en door de bouw van kerncentrales schepen we honderden generaties na ons op met radioactief kernafval. Wat dat betreft, meneer Vijlbrief, is een kerncentrale toch echt iets anders dan een fabriek voor potjes pindakaas. De vergelijking getuigt van simplisme, om niet te zeggen stompzinnigheid, en ze is ook wel beangstigend, aangezien het ministerie van Economische Zaken straks de vergunningen voor de centrales moet gaan afgeven.

In de kiem gesmoord
Het grootste nadeel is echter dat duurzame energie er definitief door in de verdrukking raakt. Er valt best iets te zeggen voor het schrappen van mega-subsidies voor duurzame energie, zoals het kabinet nu gedaan heeft. Het is nu eenmaal een tijd van weinig geld. Duurzame energie zou dan nog wel een kans hebben als investeringen in vieze stroom flink afgeremd zouden worden. Maar dat gebeurt dus niet. In tegendeel. Wat zal er straks als eerste uit gezet worden als er een overschot aan stroom is: die kerncentrale die bijna voor niets staat te draaien of die WKK-installatie? En veel nieuwe initiatieven voor duurzame energie zullen in de kiem gesmoord worden, niet alleen doordat de stroomprijs heel laag zal zijn door al die overcapaciteit (dat is dan ook het enige voordeel voor de consument), maar vooral ook omdat al die lokale bestuurders en mensen in het land die nu nog druk bezig zijn met allerlei initiatieven er geen been meer in zien als ze straks overal om zich heen kolen- en kerncentrales zien verrijzen.

Vaarwel
Vaarwel duurzame Nederlandse energievoorziening. Ik heb je nooit gekend en ik zal je nooit leren kennen, maar ik heb lang van je gedroomd. En het doet pijn om afscheid van je te nemen.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn