Waarom moeten windmolens allemaal netjes in een rij staan?

3 maart 2011 - Iemand heeft ooit bedacht dat windmolens die overal los in het landschap staan lelijk zijn en windmolens die netjes in een rij staan mooi zijn. Vervolgens heeft iedereen deze gedachte overgenomen, tot aan een Rijksadviseur voor het landschap aan toe. Het smaakoordeel past natuurlijk goed bij de kneuterige Nederlandse volksaard die voorschrijft dat alles netjes en geordend moet zijn. Huizen precies eender, het bestek geordend in de la, tuintjes aangeharkt en windmolens in de rij.

Zoek en vervang
Maar het gevolg is wel dat allerlei provinciale overheden nu druk in de weer zijn om de gezellige, kleine windmolens bij boeren op te ruimen en die te vervangen door lange rijen enorme molens, een moderne variant van de rijen populieren die bij Marsman als hoge pluimen aan de einder staan. De provincie Flevoland is er al behoorlijk ver mee en ook een gemeente als Wieringermeer is fanatiek rechte en kromme lijntjes aan het tekenen op de plaatselijke gemeentekaart.

We vinden het mooi
Het is de smaak van burgerlijke ambtenaren die zich bezighouden met ruimtelijke ordening, waaronder dus die Rijksadviseur voor het landschap Yttie Feddes, die tijdens een recente hoorzitting in de Tweede Kamer een warrig verhaal hield waarom rijen mooier zijn dan solitaire molens. En ineens, ongemerkt, terwijl ze aan het praten is, is de smaak van zo'n burgerlijk typje dan ineens de smaak van Nederland in het algemeen geworden. 'We vinden dat... ' Echter, als mensen ineens in de we-vorm gaan praten is het extra oppassen geblazen. Speak for yourself, denk ik dan altijd meteen.

73,3% van de mensen is voor (of tegen)
Weet Feddes wat de smaak van Nederland is? Oh, de ruimtelijke puinruimers zullen er best wel een flutonderzoekje tegenaan hebben gegooid, daar is in Nederland immers wel altijd geld genoeg voor. Daar komt dan uit dat 73,3% van de Nederlanders meer ziet in windmolens netjes in het gelid dan in losse flodders overal in het landschap. Als je dan de vragenlijst opvraagt dan kom je vragen tegen als: "Vindt u het ook mooier als de windmolens allemaal ver weg in rijen staan, in plaats losse molens hier voor de deur en voor die van de buurman?". Type 'onderzoekje Nipo en Maurice de Hond', zeg maar. Voor hetzelfde geld laat je een onderzoekje doen waar precies het tegenovergestelde uitkomt.

Levendig is beter woord voor rommelig
Persoonlijk zou ik zeggen: laat alles zoals het is. Laat het groeien en bloeien en opkomen zoals het gebeurt. Als een boer een windmolen wil bouwen, laat hem vooral zijn gang gaan. Variatie is leuker dan eentonigheid. Niet voor niets is Amsterdam één van de meest mooiste steden: elke pand in het centrum is anders. Ook rommeligheid hoeft niet verkeerd te zijn. Rommelig is eigenlijk de negatieve variant van de term levendig. Vergelijk een stad in India met die in Amerika. Waar loop je liever doorheen?

Snelwegen van de energie
Het landschap van Marsman was trouwens ook rommelig. Het gedicht bevat de regels: de boerderijen verspreid door het land; boomgroepen, dorpen, geknotte torens, kerken en olmen, maar wel: ...  in een groot verband. Als je geluk hebt ontstaat er zo'n groot verband, net als er in Amsterdam een eenheid is ontstaan. Met windmolens die, net als snelwegen, als muren het landschap doorklieven zal er echter nooit een 'groot verband' ontstaan. Die muren rijten het landschap woest uiteen in vlakken, net als de lijnen op een schilderij van Mondriaan het doek doormidden snijden.

Alles moet blijven zoals het is
Het ontstaan van zo'n eenheid is echter niet te plannen, het is de onzichtbare hand van Adam Smith. En aan de bureaus van middelmatige ambtenaren zal zeker geen 'groots verband' ontstijgen. Molens moeten 'ingepast' worden in het landschap, zo heet het tegenwoordig. Hoe meer de ambtenaren gaan inpassen, hoe gekunstelder het landschap wordt, dat weet je zeker. Waarschijnlijk hebben de veredelde poetsvrouwen de verkeerde conclusie getrokken uit de weerstand die er hier en daar tegen windmolens is. Mensen vinden de molens niet mooi, dus we moeten ze 'inpassen'. Maar mensen, sommigen althans, willen gewoon helemaal niets hebben van de molens. hoe ze ook staan. Veel mensen willen gewoon dat alles bij het oude blijft.

Mooi is lelijk en lelijk is mooi
Wat mij betreft mag er echter een einde komen aan de ambtelijke voorjaarsopruiming. Ik vind solitaire windmolens overal verspreid in het landschap tien keer mooier dan die energie-snelwegen die het landschap nu gaan doorklieven. Zo'n molen langs een boerderij of vlak naast het dorp hoort daar thuis, net als de hooischuur of de zendmast. En bovendien komt de opbrengst van die molens dan terecht bij 'echte mensen', in plaats van bij grote adviesbureaus en beursgenoteerde ondernemingen, die er vervolgens de bonussen van filiaalmanagers mee gaan betalen.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn