Alleen groenrechts kan de kloof tussen links en rechts over kernenergie overbruggen

6 juni 2011 - Het debat over kernenergie loopt voor geen meter, en heeft dat nooit gedaan. Waarom niet? In essentie volgens mij omdat de partijen naast elkaar heen praten. De rechtse partijen beargumenteren steeds dat de centrale goed is voor de economie. De linkse partijen betogen vervolgens steeds hoe slecht die centrale is voor het milieu. Terwijl dus eigenlijk beide vragen één voor één uitgebreid aan bod zouden moeten komen.

Ot en Sien
Het verschil tussen rechtse partijen in de Kamer en milieupartijen werd mooi duidelijk afgelopen woensdag tijdens een kort debat over kernenergie. "U wilt terug naar de tijd van Ot en Sien", zo zei VVD-Kamerlid René Leegte, tegen Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren, nadat die laatste een pleidooi had gehouden voor energiebesparing. Voor een VVD-er is energiebesparing in essentie een stap terug. Het idee van economische vooruitgang én minder energiegebruik gaat er bij hem niet in en economische achteruitgang is al helemaal te waanzinnig om te bevatten. Een liberaal staat meer economische groei voor, denkt ook dat die er komt en gaat ervan uit dat er dus meer energie zal moeten worden gebruikt.

Meer met minder
Esther Ouwehand heeft een diametraal andere visie. Ze hield tijdens een debat wat langer geleden een indrukwekkend betoog. Ze noemde moeiteloos allerlei activiteiten op die sterk in omvang kunnen worden teruggeschaald, waardoor we veel minder energie gaan gebruiken. De kunstmestproductie is daarvan een prominent voorbeeld. Ouwehand staat een andere manier van leven voor (zonder vlees, dat wel), en een andere soort economie, omdat die volgens haar tot een kwalitatief beter leven leidt. Maar uiteindelijk, zal die manier van leven ook goed zijn voor de economie op lange termijn, zo wordt er dan wel altijd bij gezegd.

Essentieel verschil
Het was een korte woordenwisseling en eigenlijk zou hier veel langer over gediscussieerd moeten worden, want dit is waarschijnlijk het essentiële verschil tussen groene en rechtse partijen. Groene partijen stellen de kwaliteit van het leven voorop en denken dat hiermee, en alleen hiermee, economische groei op lange termijn is gewaarborgd en rechtse partijen stellen economische groei voorop en denken dat hiermee de kwaliteit van het leven op termijn vanzelf wordt gewaarborgd. Want welvaart is welzijn en, trouwens ook technologische ontwikkeling. En deze verschillende uitgangspunten spelen een grote rol bij de discussie over kernenergie.

Economie is hoofdmoot
Verschillen in ideeën over duurzame energie lijken overbrugd te worden. Rechts lijkt duurzaamheid langzaam te omarmen. Maar de kloof over kernenergie wordt niet overbrugd. De bouw van een kerncentrale is voor rechts eerst en vooral een grote investering, die goed is voor de economie (want elke investering is goed voor de economie, helemaal als die geïnitieerd wordt door private partijen). Daarnaast wordt verwacht dat die nieuwe centrale goedkope stroom gaat leveren aan de rest van de industrie, wat dus ook een groot voordeel is voor de economie.

Langs elkaar heen praten
Groen links (ik bedoel niet de partij) heeft die economie niet zo prominent in het vizier staan. Wat wel prominent is het vizier staat is het milieu. Daarom kunnen de twee stromingen niet met elkaar praten. Een vraag zou kunnen zijn: is die centrale goed voor de economie, ja of nee? En een vraag zou kunnen zijn: is die centrale slecht voor het milieu, ja of nee? Maar de partijen raken over beide vragen niet in discussie. De rechtse partijen beargumenteren steeds dat de centrale goed is voor de economie. De linkse partijen betogen vervolgens steeds hoe slecht die centrale is voor het milieu. Terwijl ze dus eigenlijk de vragen één voor één zouden moeten behandelen.

Goed voor economie
Niet dat het antwoord op beide vragen makkelijk te geven is, en mogelijk dat de partijen er dan nog niet uitkomen, maar het zou het proberen waard zijn. Is de centrale goed voor de economie? In zekere zin wel. Het is ongetwijfeld goed voor de economie als bedrijven hier in Nederland investeren, er zullen ook zeker arbeidsplaatsen door gecreëerd worden. Daarnaast zal het zeker bijdragen aan voorzieningszekerheid van energie. Linkse partijen zouden dit moeten toegeven.

Economische nadelen
Maar er zijn mogelijk ook negatieve lange-termijn effecten. De kans is reëel dat de tweede kerncentrale duurzame energie-projecten en WKK-installaties van de markt gaat drukken, helemaal als de vraag naar stroom niet meer zo sterk stijgt. De centrale zal, als die eenmaal gebouwd is, namelijk vrijwel zeker bijna continue draaien. Als de vraag naar stroom inderdaad niet veel stijgt zal andere productie moeten wegvallen, en de kans is groot dat dit milieuvriendelijke WKK-installaties en duurzame energie-productie zijn.

Beperkte economische effecten
Dit is toch ook iets voor rechts om rekening mee te houden. Vraag is ook of de korte-termijn economische effecten erg groot zullen zijn. Voor de bouw zullen karrenvrachten buitenlandse werknemers naar Nederland worden gehaald, net als bij de bouw van de twee grote centrales in de Eemshaven. Verder zal de opdracht voor de bouw naar buitenlandse bedrijven gaan en zal het grootste deel van de winst straks naar Parijs en Essen verdwijnen. Het maakt uit of de economische effecten groot of klein zijn, gezien de andere factoren die een rol spelen, zoals milieu.

Rentmeesterschap
Is de centrale slecht voor het milieu? Het is in ieder geval goed voor de CO2-uitstoot, dat zouden linkse partijen moeten toegeven. Maar ja, dat afval hè, en de kans op een ramp. Feiten zijn dat er radioactief afval geproduceerd wordt en dat dat voor een deel niet kan worden hergebruikt. Is dit erg? Daar kijken de partijen verschillend tegenaan.

Rentmeesterschap
De meeste mensen onderschrijven de stelling dat we de aarde zo'n beetje moeten achterlaten zoals we hem hebben aangetroffen en dat we onze kinderen niet moeten opzadelen met een hoop afval waar ze zo goed als nooit meer vanaf komen. Maar rentmeesterschap is theorie geworden, een ideaal. Iedereen is er zich ook van bewust dat we de aarde niet kúnnen achterlaten zoals we hem hebben aangetroffen. Planten en diersoorten sterven bij bosjes uit en de natuur verdwijnt overal in de wereld in rap tempo. Maken die paar tonnetjes radioactief afval dan nog veel uit? Rechtse partijen geloven bovendien dat er nog wel eens een oplossing komt voor het probleem.

Vreselijk
En dan de kans op een ramp. Vreselijk wat er in Japan gebeurd is; daar is ook iedereen het over eens.  'We moeten er van leren', zo zeggen de rechtse partijen, omdat zij in essentie om andere redenen al een keuze voor kernenergie gemaakt hebben. Het is tekenend voor hun vooruitgangsgeloof. 'Een extra reden om het niet te doen', zo zeggen de milieu-partijen, die toch al tegen waren. De partijen volharden in hun standpunt, terwijl het voor sommige mensen wellicht toch wel een eye-opener geweest. We waren, zo bijna 25 jaar na Tsjernobyl, een beetje in slaap gesukkeld, maar nu zijn we weer wakker. Wat er met een kerncentrale kan gebeuren is toch wel heel ingrijpend.

Het onkenbare?
Maar een belangrijke vraag is: kan het hier ook gebeuren? Indien het antwoord ja is zouden we ervan af moeten zien; dat zouden zelfs rechtse partijen moeten vinden. Hoe groot is de kans? Gaan we alleen uit van alle dingen waarvan we ons kunnen voorstellen dat ze mis gaan of houden we ook rekening met het onkenbare: een centrale die ontploft door omstandigheden die we ons nu helemaal niet voor kunnen stellen? Minister Verhagen helpt de discussie niet vooruit door simpelweg te stellen dat zelfs als de golven nog meters hoger zijn dan in 1953 er niets met de centrale kan gebeuren.

Economische groei of ecologische bloei?
Rechts lijkt de milieu-aspecten weg te wuiven omdat het zoveel waarde hecht aan de economische aspecten en links lijkt de economische aspecten weg te wuiven omdat het milieu zo belangrijk wordt gevonden. Polarisatie zet de verhoudingen nog eens op scherp. Rechts is voor, dus het zal wel  slecht voor het milieu zijn; links is tegen dus het zal wel goed voor de economie zijn. Het rustig beantwoorden van de twee vragen kan partijen tot elkaar brengen. Rechts zou dan meer oog krijgen voor de milieu-aspecten en links voor de economische aspecten. En wellicht dat rechts dan ook oog krijgt voor de mogelijkheid dat er slechte investeringen zijn en dat wat op korte termijn goed is voor de economie, nog niet op lange termijn goed hoeft te zijn.

Groenrechts kan kloof dichten
Maar misschien is alleen een groenrechtse partij in staat om een integrale afweging te maken. Die is niet behept met een grote hekel aan het milieudenken bij links, zodat die deze aspecten serieus meeweegt en ook niet geneigd is de economische voordelen uit te vergroten. Omdat die partij niet de ogen sluit voor duurzame alternatieven is die ook beter in staat om de economische voordelen van die alternatieven op waarde te schatten. En de partij is beter in staat dan links om te beoordelen wat de economische voordelen zullen zijn van de bouw van een kerncentrale.

Kortom: Waar blijft die groenrechtse partij in Nederland?

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn