De kunst van spinnen: hoe een groot energie-probleem een kans vanjewelste wordt

12 augustus 2011 -
Feiten
:
1) de bouw van nieuwe elektriciteitscentrales in Nederland is compleet uit de hand gelopen
2) hierdoor zal er een groot overschot aan productiecapaciteit op de Nederlandse markt ontstaan
3) we zullen hier met zijn allen de financiële gevolgen van ondervinden, want we betalen voor de aansluiting van al die centrales en voor de verzwaring van het net die nodig is om alle overbodige stoom af te voeren
4) Die geheel verzorgde aansluiting en garantie dat de stroom wordt afgevoerd waren belangrijke redenen voor het enthousiasme waarmee bedrijven zo massaal gingen investeren in nieuwe centrales in Nederland
5) Het ministerie van Economische Zaken had deze situatie kunnen voorkomen door vergunningen te weigeren en/of door de wet zodanig te veranderen dat producenten zelf opdraaien voor de aansluiting en voor de versterking van het net die daarvoor nodig is.

Probleem:
Tennet en het ministerie moeten de komende jaren aan verslaggevers van de Telegraaf uitleggen waarom de prijzen zo sterk gestegen zijn. Ze kunnen moeilijk met punt 1 tot en met 5 op de proppen komen. "Ja, sorry, we hebben het uit de hand laten lopen. We zaten een beetje te slapen en trouwens op het ministerie doet het jaren-tachtig-principe van laissez-faire (vrijheid, blijheid) nog steeds opgeld, hoewel dat elders in de wereld al weer tien jaar uit is." Dat kan natuurlijk niet. Bovendien willen de organisaties ondanks die hoge kosten de komende jaren nog wel verder gaan met investeren, want investeren is het beste wat er is.

Nodig:
Een mooi verhaal waardoor het lijkt alsof die overcapaciteit fantastisch is voor de Nederlandse samenleving, en ons grote rijkdommen gaat brengen. We mogen vereerd zijn dat we met zijn allen al dat geld voor de goede zaak bijeen hebben mogen brengen, zo moet het zo'n beetje overkomen. Niet alleen dat: het moet ook lijken alsof de overcapaciteit eigenlijk precies is wat de ambtenaren altijd gewild hebben. Dan lijkt het net alsof ze een vooruitziende blik hebben gehad en ze eigenlijk de beste ambtenaren van heel de wereld zijn. Bovendien moet Tennet een reden hebben om te kunnen blijven investeren in grensoverschrijdende verbindingen.

Oplossing:
Een verhaal dat er op neer komt dat Nederland een exportland voor stroom wordt en dat we echt heel belangrijk in de wereld worden. Nederlanders willen immers niets liever dan belangrijk gevonden worden in de wereld en alle berichten waarin het woordje 'export' minstens tien keer voor komt hebben bij voorbaat al een positieve klank. Al die centrales kunnen dus straks mooi voor de export worden aangewend, en iedereen in het buitenland zit smachtend te wachten op onze energie. Dat Nederland straks geen stroom meer hoeft te importeren heet in dat verhaal 'importonafhankelijkheid', dat klinkt ook goed in deze tijd, of een 'toename van de leveringszekerheid'. Bovendien zeggen de organisaties dat het wel meevalt met de overcapaciteit door te stellen dat de vraag naar stroom de komende jaren groeit. Al wat nodig is voor al dat moois zijn wat extra investeringen in grensoverschrijdende capaciteit, dat moeten ze er dan nog wel even bij vermelden.

Uitwerking:
En dus kwamen Tennet en het ministerie deze week met een rapport en bijhorende persberichten, die er op neerkomen dat we exportland worden en dat we heel belangrijk worden in de wereld. "Door dit groeiende exportpotentieel speelt Nederland een invloedrijkere rol in de ontwikkeling van de Noordwest-Europese markt." Er zal grote vraag zijn naar onze stroom vanuit het buitenland want in Duitsland heeft men besloten alle kerncentrales in de komende jaren van het net te halen. Bovendien zal het met die overcapaciteit wel meevallen want het stroomverbruik gaat de komende jaren hard omhoog. Die stijgt van 114 TWh in 2010 naar 128 TWh in 2018.

Problemen met dit verhaal:
1) De vraag naar stroom zal mogelijk niet groeien, waardoor het overschot nog groter wordt dan nu door Tennet en het ministerie berekend.
2) Het buitenland zit mogelijk helemaal niet te wachten op onze stroom. Duitsland gaat het tekort dat ontstaat door de kernenergie-uitstap zeer waarschijnlijk geheel zelf opvangen. Ook in de ons omringende landen wordt er mogelijk volop geïnvesteerd in centrales, en mogelijk zal ook in de ons omringende landen de vraag naar stroom zich stabiliseren, zoals nu in Nederland. Het kan zijn dat Nederland inderdaad stroom kan gaan exporteren, maar er is vooralsnog niets wat er op duidt dat er vraag zal zijn naar de Nederlandse stroom. De conclusie dat Nederland exportland wordt is dus voorbarig.
3) Die extra verbindingen naar het buitenland zullen ons nog eens veel geld gaan kosten, wat nog bovenop de kosten komt die nodig waren voor de aansluiting van al die centrales en de verzwaring van het net overal in Nederland.
4) Er is geen reden te veronderstellen dat we belangrijk worden, zelfs niet als we veel stroom zouden gaan exporteren. Eerder zullen we in plaats van import-afhankelijk, export-afhankelijk worden als we met al die stroom, die we aan de straatstenen niet kwijt kunnen, in het buitenland lopen te leuren.
5) We zullen als Nederlanders nauwelijks profiteren van de export van stroom omdat een groot deel van de winsten die ermee gerealiseerd worden linea recta naar het buitenland verdwijnen. De meeste centrales zijn immers in handen van buitenlandse concerns: Eon, RWE, Vattenfall en Electrabel. Alleen de opbrengsten van Eneco en Delta blijven in Nederland. Hoogstens gaat er wat belasting naar de schatkist en als er inderdaad veel stroom geëxporteerd wordt is er de kans dat de grote investeringen in de netten nog wat opleveren.
5) Capaciteit van grensoverschrijdende verbindingen is niet groot genoeg om alles te exporteren.
6) Of Nederlandse centrales kunnen worden aangewend voor de export zal ook afhangen van de hoogte van de kosten van die centrales, in vergelijking met de kosten van buitenlandse centrales. Handelaren zullen hun stroom willen kopen daar waar die het goedkoopste is.

Het echte verhaal:
Zie feit 1 tot en met 5, met als aanvulling: "Het ministerie van Economische Zaken heeft gefaald. Er zal een groot overschot aan elektriciteitscentrales ontstaan. Mogelijk dat wat overtollige capaciteit kan worden aangewend voor de export; dan staan straks niet al die nieuwe centrales weg te roesten in het landschap. Daar moeten we dan wel nog even de portemonnee voor trekken, maar we hebben verder niets aan die export, want alle winst gaat naar het buitenland."

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn