Uiteindelijk zullen we tot de conclusie komen dat zonne-energie het beste i

29 oktober 2011 - Goede opmerking van directeur Michiel Rexwinkel van Greenchoice donderdag in de Tweede Kamer, in antwoord op vragen van VVD-Kamerlid René Leegte. Leegte vroeg aan Rexwinkel of het niet genoeg is dat we een Europese doelstelling van 14% duurzame energie hebben. Het maakt daarbij niet uit of de duurzame energie in Nederland of in het buitenland wordt opgewekt. In het laatste geval worden certificaten door Nederland aangekocht. Rexwinkel antwoordde echter terecht dat als groene stroomcertificaten overal vandaan mogen worden gehaald er geen sprake is van additionaliteit. Ofwel: er komt geen extra productie van duurzame energie tot stand. Dit gaat nog eens een groot thema worden.

Geen nieuwe waterkracht
Het is een stelling die je vaker hoort. Europa is toch één mooie grote gemeenschap, wat maakt het dan uit waar de zonnepanelen staan? Ook D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven had een opmerking met die strekking. Daarbij wordt dan ook vaak gedroomd van een Europa waarin de zonnepanelen allemaal in Spanje staan, de windmolens op de Noordzee en de waterkrachtcentrales in Scandinavië of in het Alpengebied. Landen kunnen dan zorgen dat ze hun doelstellingen halen door groene stroomcertificaten te kopen van die andere landen. Een soort Europese specialisatie op duurzaam energie-gebied. Dat zou dan tot een goedkopere duurzame energievoorziening leiden dan als ieder land zelf aan de slag zou gaan binnen de eigen grenzen, want zonne-energie levert in Spanje nu eenmaal meer op dan hier. 'Pareto-optimaal  zou je dat met een mooi economische woord kunnen noemen.

Problemen
In theorie is het wellicht Pareto-optimaal, maar in de praktijk niet. Het eerste probleem is dat de aanleg van al die hele dikke kabels gigantisch veel geld kost. Dit kan het kostenvoordeel al teniet doen. Dat wordt vaak over het hoofd gezien, ook bij het zoveel geprezen en bejubelde project van de zonnepanelen in de woestijn (Desertec). Tweede probleem is dat er al veel groene stroom beschikbaar is, met name die van waterkrachtcentrales. De groencertificaten zullen daardoor niet zoveel waard zijn en zullen derhalve niet de dure investeringen op gang kunnen brengen om bovenstaand ideaalplaatje te kunnen realiseren. Partijen zullen immers alleen grootschalig in zonne-energie gaan investeren in Spanje, ten behoeve van andere landen, als daar voldoende opbrengst tegenover staat. Een optie is dat groencertificaten gekoppeld worden aan bepaalde projecten en dat ze ook verschillende prijzen krijgen. Die van de zonne-energieprojecten in Spanje zijn dan duurder dan die van bestaande waterkrachtcentrales. Maar dan zal Nederland gaan voor de goedkoopste groencertificaten.

Stilstand
Dat is ook wat Rexwinkel zei tijdens de hoorzitting donderdag in de Tweede Kamer. Als Nederland overal groencertificaten vandaan mag halen om die 14% te halen, zullen die zeer waarschijnlijk uit Zweden of Noorwegen komen, waar waterkrachtcentrales volop staan te draaien. Die centrales zijn er al, zodat de extra vraag uit Nederland niet tot extra investeringen leidt. Hoogstens gebruiken de Zweden nu virtueel wat minder groene stroom dan voorheen, want de stroomcertificaten zijn verkocht aan het buitenland. Daar zitten ze daar niet mee. Zolang Zweden zelf boven de eigen doelstelling zit is dit geen probleem. "Er verandert niets. Er vindt geen transitie plaats. Als het tot de bouw van een nieuwe centrale leidt is dit fantastisch, maar dat gebeurt niet. Daarnaast zin we het buitenland aan het financieren", zo zei Rexwinkel.

Zesjes-cultuur
Leegte vindt dat geen probleem. Hij wil dat we ons op die Europese doelen concentreren. Het maakt niet uit hoe we die halen, als we ze maar halen. Maar volgens Rexwinkel gaat het daar niet louter om. We hebben die doelstelling met elkaar afgesproken om een transitie tot stand te brengen. Dat was het uitgangspunt bij het opstellen van die doelstellingen. Als er vervolgens niets tot stand gebracht wordt, schieten die doelstellingen hun doel voorbij.

Experimenten
Het is wel zo dat de Europese richtlijn in zekere mate toestaat dat groencertificaten uit het buitenland gehaald worden: 'statistische overdrachten' heet dat in eurojargon. Dit is voor Nederland de enige manier om nog aan de verplichtingen van de richtlijn te kunnen voldoen, want het is zo goed als zeker dat die 14% anders niet gehaald zal worden. Dat moet dan wel allemaal officieel geregeld worden. Er moet er een systeem worden opgezet waarbij de groencertificaten echt specifiek van Zweden overgedragen worden aan Nederland. Alternatieven zijn dat er met een gezamenlijk projecten worden opgezet, waarbij het niet uitmaakt in welk van de deelnemende landen die komen te staan, of dat er een gezamenlijk subsidiestelsel wordt opgetuigd.

Geen Europese markt
Energie Nederland heeft al geëxperimenteerd met een samenwerking met Zweden, zo zei Hans Alders van deze vereniging. Maar ook Alders leek geen groot voorstander te zijn van het grootschalig opkopen van rechten in het buitenland. "Er zit iets geks in. We hebben het allemaal over een Europese markt", zo zei hij, "maar feitelijk is er geen Europese markt. Als u stroom bij een Frans bedrijf wilt kopen dan kan dat niet." Daarbij komt dat ook de doelstellingen nationaal van aard zijn, evenals de subsidieregelingen. Alders had het probleem aan de orde gesteld bij een Eurocommissaris maar die zei dat het nu geen politiek prioriteit heeft, waarmee hij wilde zeggen dat het politiek onhaalbaar is dat de subsidieregelingen meer op elkaar worden afgestemd.

Dood in de pot
Dus toch maar gewoon in Nederland proberen te halen, die 14% duurzame energie, ook al weten we nu al dat het niet gaat lukken. De markt één maken, zoals Leegte wil, is de dood in de pot voor een transitie naar duurzame energie. Er zal dan nauwelijks iets nieuws tot stand komen, helemaal niet als de regeringsleiders ook nog eens gaan morrelen aan die doelstellingen, zoals te verwachten valt. Maar zelfs als het investeringen in grote projecten in het buitenland zou uitlokken is het niet echt de optimale vorm van duurzame energie. De dikke kabels kosten veel geld, leiden tot veel energieverlies, leiden tot veel verlies aan ruimte en natuur en bovendien duurt het nog honderd jaar voor ze er liggen. Energie is pas echt duurzaam als die lokaal wordt opgewekt, als bewoners betrokken zijn bij de energievoorziening van hun buurt, ze daar ook invloed op hebben en als ze delen in de opbrengsten.

Conclusie
Het geeft aan dat het weghalen van grenzen en het vormen van steeds grotere eenheden niet altijd optimaal hoeft te zijn. Het geeft ook aan dat de rücksigtloze vormig van een grote Europese politieke en economische eenheid ook nadelen heeft en politici zouden zich daar meer rekenschap van kunnen geven. Hetzelfde geldt overigens voor vervoersverbindingen. Het steeds toegankelijker maken van allerlei gebieden hoeft ook niet altijd positief uit te pakken voor die gebieden. Almere en Amsterdam-Zuidoost zullen altijd desolate gebieden biljven, juist omdat het zo makkelijk is om de trein of de metro te pakken en een biertje in Amsterdam te gaan drinken. Specialisatie hoeft niet altijd Pareto-optimaal te zijn, wellicht klopt de economische theorie niet op dit punt.

En ten slotte
Nabijheid heeft waarde. Uiteindelijk, na tien jaar discussiëren over duurzame energie zullen we uitkomen op de stelling dat zonne-energie de meest ideale vorm van duurzame energie is, en ook het ministerie van Economische Zaken, de plek in Nederland waar zonne-energie het meest gehaat wordt, zal uiteindelijk tot die conclusie komen. Tien jaar te laat, maar toch. De stroom wordt direct afgenomen, zonder dat daar veel extra infrastructuur voor nodig is en het tot grote verliezen leidt, niemand heeft er last van, de opbrengsten gaan naar mensen en niet naar anonieme beursgenoteerde bedrijven en mensen zijn weer betrokken bij de energievoorziening. Niet alleen dat, ze zullen daardoor ook moeite gaan doen om energie te gaan besparen, want in veel huishoudens met zonnepanelen is het een sport om de meter op nul, of zo laag mogelijk te houden.

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn