Topteam energie, met geld van de overheid alsnog de eigen ideeën er doorheen rammen

9 februari 2012 - Blijkbaar heeft Jeroen van der Veer naar ons geluisterd. Hij is in ieder geval geen voorzitter meer van het 'topteam energie'. Dat is nu de onvermijdelijke Michiel Boersma, toch ook vooral een exponent van de fossiele energie-industrie, hoewel Essent onder zijn leiding ook wel wat aan duurzaamheid deed. Woensdag vond een tweede bijeenkomst plaats georganiseerd door het team, op het hoofdkantoor van Essent in Den Bosch. Alle usual suspects waren er. Er waren zoveel bekende gezichten dat het wel een familie-feestje leek.

Opleukvoer
Toch was het aanzienlijk minder druk dan tijdens de eerste bijeenkomst in Den Haag. De reden is mogelijk dat heel het circus gekaapt is door de grote partijen en dat de jonge dynamische honden het al voor gezien hebben gehouden; die hadden waarschijnlijk al snel door dat ze slechts dienden als 'opleukvoer' voor het paradepaardje van minister Verhagen. Maar er is wel veel geld te verdelen; dus de voormannen van de duurzame branche-organisaties lieten zich weer wel zien. Het verhaal is bekend. De minister heeft negen zogenaamde topsectoren benoemd. De bedoeling is dat bedrijven, onderzoeksinstellingen en overheden ('De gouden driehoek', ja, ja) de handen ineen slaan om zo de groei van bedrijven in die sectoren te bevorderen. Voor iedere sector is een topteam geïnstalleerd en ook weer een regieteam, dat daar ondersteuning aan biedt.

Gratis geld
Op dit moment leggen allerlei partijen de laatste hand aan het opstellen van zogenaamde innovatie-contracten. Dat zijn dan contracten tussen die drie partijen, waarbij bedrijven en de overheid onderzoeksopdrachten uitzetten bij die kennisinstellingen. Een partij als Alliander heeft wel veertig projectvoorstellen ingediend; de netbeheerder heeft daarvoor 1,5 miljoen euro beschikbaar. Volgende week moeten die contracten zijn getekend, waarna ze ter beoordeling worden voorgelegd aan de minister. Die gaat er dan naar kijken en overhandigt bij goedkeuring een bundel gratis geld. Maar wat precies zo'n innovatie-contract precies is weet eigenlijk niemand. Het komt er waarschijnlijk weer op neer dat de minister een mooie strik doet om projecten die sexy worden gevonden, net als bij de Greendeals, waarna hij er mee kan gaan pronken en de bedrijven en instellingen het geld in de zak kunnen steken. Iedereen blij, behalve de belastingbetaler, maar die komt er niet aan te pas, zoals gewoonlijk.

Doodgeslagen
Binnen het topteam energie zijn weer zeven zogenaamde 'tafels' ingesteld. Die behelzen deelonderwerpen als gas, smart grids, zonne-energie, etc. Het is dus niet zo dat duurzame energie in het geheel veronachtzaamd wordt door het topteam, maar het wordt op zo'n manier behandeld dat waarschijnlijk alle echte innovatie en bevlogenheid van mensen die eraan mee doen doodgeslagen wordt, wat misschien voor sommige partijen ook wel precies de bedoeling is, laten we eerlijk zijn. Tegen het einde van de ochtend was er een plenaire sessie in de grote overdekte patio van het gebouw van Essent en daarvoor en daarna waren er sessies ('tafels') over die deelonderwerpen. Wim Sinke van ECN, die de tafel over zonne-energie voorzat, riep bedrijven op om vooral heel snel met allerlei ideeën te komen, want anders zou het geld aan de neus van deze subsector voorbij gaan.

Gortdroge tafels
Wie had verwacht dat, gezien het woord, de 'tafels' interactief waren kwam van een koude kermis thuis. Zo hield Sinke een gortdroog verhaal waar maar geen einde aan kwam. Opvallend was de grote nadruk die hij legde op draagvlak. We moeten er goed voor zorgen dat we draagvlak voor zonne-energie creëren anders gaat het helemaal mis. Alleen daarmee sloeg hij initiatieven al helemaal dood, want als het ergens niet nodig is om draagvlak te creëren dan is het bij zonne-energie. Iedereen staat te popelen om zonnepanelen op het dak te leggen. 'Nee, laten we vooral wachten tot er draagvlak is en dit allemaal goed onderzoeken, dan hebben al die professoren op de kennis-instellingen ook weer wat te doen'. Verder moet het aantal banen in de zonne-energie industrie van 2000 nu naar 10.000 straks groeien, zo zegt Sinke, alsof iemand van ECN dat even vanachter zijn bureau kan bepalen en alsof er niet recentelijk twee zonnecelfabrieken zijn omgevallen of zo goed als zijn omgevallen.

Plank mis
Ook Boersma en anderen sloegen de plank volledig mis. Het gaat er bij Boersma vooral om dat de ideeën van de energiesector doorgevoerd worden, hoe maatschappelijk ongewenst of onduurzaam die ook zijn. "Als we niet in een vroeg stadium bedenken of het publiek iets zal accepteren doen we iets niet goed", zo zei hij. Dat klinkt nog goed, maar dan: "We moeten snel aandacht aan draagvlak geven om te zorgen dat de projecten doorgang kunnen vinden", waarna hij CO2-opslag en schaliegasboringen als voorbeelden gaf. Niets geleerd van het recente verleden dus. Het gaat er bij Boersma niet om dat de sector nu eens eindelijk gaat luisteren naar wat de maatschappij wil, maar dat die maatschappij zo bewerkt wordt dat die zich niet gaat verzetten tegen wat de sector wil. Het is de fase waarin de overheid zich een paar jaar geleden bevond. 'Als het beleid niet geaccepteerd wordt moeten we het beter uitleggen', in plaats van dat het beleid veranderd moet worden.

Clubjes
Mensen in het land zijn gewaarschuwd: zij zullen meer dan ook blootgesteld worden aan pogingen tot manipulatie. Dat was ook de teneur van een verhaal van de TU-Delft professor Jeroen van den Hoven. Hij onderzoekt, binnen allerlei clubjes (Maatschappelijk verantwoord innoveren), de vraag hoe morele overwegingen van te voren kunnen worden meegenomen. Ook hier is het doel níet om het beleid bij te stellen als blijkt dat iedereen tegen is, maar om te voorkomen dat een instituut als de Eerste Kamer in de toekomst weer een stokje steekt voor allerlei fabuleuze plannen van de energiesector, zoals bij de geplande uitrol van de slimme meter gebeurde. Geen woord over de mogelijk heilzame werking van het Parlement of anderen, die in staat zijn om de technocratische ideeën van de ingenieurs die aan het hoofd staan van de energiebedrijven, die soms jarenlang in het wereldje rondcirkelen zonder dat iemand ze kritisch onderhanden neemt, eens te toetsen op maatschappelijke relevantie en wenselijkheid en om ze kordaat af te schieten als ze niet maatschappelijk gewenst blijken te zijn.

Verspilde dag
Boersma merkte nog op dat de aanwezigen aan het einde van de dag opmerkingen konden maken om de richting van het topteam bij te sturen, "een klein beetje dan", zo zei hij er expliciet bij. Echt waar! "Een klein beetje". Dat heuglijke moment heb ik dus maar niet meer afgewacht. Kortom, een verspilde dag. Het wordt tijd dat ondergetekende zijn gezicht op dit soort bijeenkomsten ook maar eens wat minder laat zien.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn