Niet kennis van toen, maar stompzinnigheid leidde tot investeringen in kolencentrales

16 februari 2012 - "De kolencentrale in de Eemshaven zou niet gebouwd worden met de kennis van nu", zo was de kop van een artikel en een reportage van RTV Noord en het Dagblad van het Noorden. De zender en krant hadden allerlei bestuurders gesproken die bij de beslissing toen betrokken waren. Het bericht werd flink rond getetterd op twitter, zoals dat gaat op twitter. Toch even wat rechtzetten dan. Die 'kennis van nu' was er toen ook al. Ook vijf jaar geleden was al bekend dat er een groot overschot aan productiecapaciteit zou ontstaan. De media hebben zich, in andere woorden, flink voor de gek laten houden door bestuurders als Max van den Berg en Hans Alders, die zichzelf op deze manier mooi hebben vrijgepleit van hun falen destijds.

Investeringshausse
Door het grote productie-overschot op de Nederlandse markt is de bouw van een kolencentrale nu een vrij zinloze onderneming, en zal die mogelijk niet eens rendabel geëxploiteerd kunnen worden. In de berichtgeving wordt gedaan alsof het feit dat er een groot productie-overschot zou ontstaan vijf jaar geleden, toen de beslissing genomen werd, niet bekend was. Niets is minder waar. Het stikte zo'n zes/zeven jaar geleden, vlak na de liberalisering van de energiemarkt, van de initiatieven om productiecapaciteit bij de bouwen, zowel duurzaam als niet-duurzaam. Iedereen verbaasde zich daar juist over want in de jaren daarvoor was gesteld dat die liberalisering juist tot afbraak van productievermogen zou leiden. Niet om mezelf op de borst te kloppen maar in juli 2006, ruim voordat de beslissing genomen werd, schreef ondergetekende voor een ander medium het volgende:

"Er dreigt namelijk overcapaciteit aan productievermogen voor stroom in Nederland. De lijst met initiatieven voor nieuwe centrales is schier oneindig. Alle grote energiebedrijven willen een grote centrale bouwen. De provincie Zuid-Holland liet vrijdagochtend weten dat er alleen in deze provincie 4.000 MW aan vermogen bijkomt. Delta heeft al jaren plannen om een nieuwe centrale in het Sloegebied te bouwen. (Wat moeten de Zeeuwen met al die stroom? Gaan ze de Delta-werken verlichten?) Landelijk netbeheerder Tennet meldt in zijn capaciteitsplan dat er 6.000 MW aan plannen voor grote centrales op stapel staat, waarvan 5.000 extra, dus geen vervanging. Dat is bijna dan eenderde van het huidige productievermogen."

En dan zijn er nog alle duurzame initiatieven. Zoals daar zijn: windmolenparken op zee, tuinders die massaal WKK-installaties aan het plaatsen zijn om extra inkomsten te genereren, boeren die mestvergistingsinstallaties bouwen om hun mest kwijt te kunnen, afvalinstallaties die energie gaan opwekken en de Gasunie die, samen met energiebedrijven, Nederland aan de micro-WKK wil krijgen, waardoor er ook veel minder stroom van het net nodig zal zijn. Dan zijn er nog de kabels met Noorwegen en Groot-Brittannië die getrokken worden; en dat zijn geen kleine jongens. En voor degenen die denken dat Nederland een exportland voor stroom kan worden: ook in buurlanden als Duitsland en Engeland wordt flink geïnvesteerd, zodat ook de exportmarkt voor stroom in de toekomst beperkt zal zijn. Energiebedrijven moeten iets met hun torenhoge winsten."

Huiswerk
De aanleiding voor dit stuk was de eeuwige discussie over de bouw van een kerncentrale, die destijds werd opgerakeld door toenmalig staatssecretaris Pieter van Geel van Milieu. De analyse leidde tot de conclusie dat Nederland geen behoefte had aan een kerncentrale, een aspect dat tot dan toe, en nog lange tijd daarna, volledig over het hoofd gezien werd. Maar dezelfde kennis maakte dus ook duidelijk dat aan een nieuwe kolencentrale geen behoefte was. Die zogenaamde kennis van nu was destijds al lang en breed beschikbaar, bij mij maar ook bij anderen. Het was allemaal openbare informatie waar dit stuk op gebaseerd was en trouwens RWE had een abonnement op het medium waar het stuk in verscheen. Ook de bestuurders van de lokale overheden wisten dit of hadden dit kunnen weten als ze hun huiswerk hadden gedaan, wat wel van hen verwacht mag worden aan de vooravond van een miljarden-investering door een energiebedrijf in de eigen regio.

Rentabiliteit
Het is daarom ook niet zo, zoals de bestuurders suggereren, dat een centrale toen wel rendabel leek, in tegenstelling tot nu. Met de kennis (van toen) over het toekomstige productieoverschot in het achterhoofd had men kunnen weten dat de stroomprijs laag zou blijven of zou gaan dalen. Ook kunnen de bestuurders zich niet verschuilen achter het argument dat ze dachten dat de CO2-uitstoot afgevangen zou worden. Het was ook toen al duidelijk was dat die CO2-afvang en opslag niet afgedwongen kon worden, ten eerste omdat de technologie er nog niet was, ten tweede omdat het veel te duur zou worden, en ten derde omdat de wetgeving daarvoor niet beschikbaar was. Uitgebreid hebben we laten zien tot hoeveel extra CO2-uitstoot de bouw van vier extra kolencentrales zou leiden (zo'n 20 miljoen ton per  jaar; 20% van wat industrie en energiesector nu mogen uitstoten).

Stompzinnigheid
De echte reden dat die centrales gebouwd worden is derhalve simpelweg stompzinnigheid. De bestuurders van RWE namen de beslissing om te kunnen pronken met het miljardenproject en omdat ze nu eenmaal geilen op grote glimmende centrales. Voor de bestuurders van de provincie geldt min of meer hetzelfde. Ook voor hen was het een middel op te kunnen pronken en om tegen de bevolking te kunnen zeggen dat ze alles deden om werkgelegenheid te creëren in de regio. Veel banen zal het niet hebben opgeleverd (want het gros wordt uit het buitenland gehaald). Maar erger is nog dat men geen oog had voor de nadelen: door de bouw van de centrale is natuur verloren gegaan, zullen vele duurzame initiatieven weggedrukt worden omdat de kolenstroom straks supergoedkoop aan de man zal worden gebracht en zullen alle inspanningen die we nu met zijn allen plegen om de CO2-uitstoot omlaag te brengen in het niet vallen bij de extra uitstoot van deze en de andere kolencentrales.

EN DAT WAS ALLEMAAL KENNIS VAN TOEN.

Jurgen Sweegers

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn