COLUMN - Wisselvallig energiebeleid; wie is de schuldige?

27 november 2013 -  Overal in de energiesector hoor je al jaren klagen over de wispelturige houding van de Nederlandse overheid met haar beleid. De korte termijn lijkt leidend, echte keuzen worden niet gemaakt en grote besluiten worden vooral naar de toekomst doorgeschoven. Hoe kan het nu zo zijn dat ‘iedereen’ hierover klaagt, en toch geen oplossing gevonden lijkt te worden?

De ambtenaren hebben het gedaan

Wanneer we kijken naar de hoeders van het openbaar bestuur, dan denk je direct aan ambtenaren. Zij vertegenwoordigen continuïteit in overheidsbeleid en dienen nieuw aangetreden politici te informeren over de grote lijnen van verleden, maar vooral toekomst. Ambtenaren dienen een matigende invloed te hebben op het wispelturige overheidsbeleid. Ook dient ambtelijk Nederland juist de lange(re) termijn in het oog te hebben.

Het is dan eenvoudig te vervallen in platitudes als ‘ambtenaren begrijpen het niet’ of ‘zijn te lui’. Toch betwijfel ik dat ten zeerste, hoewel mijn ervaringen eerder deze uitspraken bevestigen dan weerspreken. Hierbij moet ik aantekenen dat een significant verschil bestaat in kwaliteit tussen lagere overheden en de ministeries. Wat gebeurt er toch in Den Haag op de ministeries dat ‘deze hoeders van stabiliteit’ er niet in weten te slagen de grote lijnen vast te houden?

De politiek is schuldig

Het moet dan de schuld zijn van de politiek. Iedere twee jaar nieuwe verkiezingen, nieuwe bewindvoerders die hun ideologische plasje doen over de gehele organisatie, hun nalatenschap willen zeker stellen of zichzelf in de kijker willen spelen voor toekomstige werkgevers.

Komt ‘de kogel’ dan van de politiek? Het lijkt er sterk op, maar de vraag doemt dan op: was dit veertig jaar geleden in de tijd van de verzuiling ook al een probleem? Zou het een meer recente trend zijn? Zijn dit gewoon stuiptrekkingen van een systeem in transitie waarbij niemand hard weet te maken waar we heen gaan, en waarbij politici maar vooral vasthouden aan ‘het oude’?

Wie betaalt bepaalt

Een andere grote invloed op het beleid betreft ‘gevestigde belangen uit de markt’. Ambtenaren en politici zouden hun oor toch vooral te luisteren leggen bij de bekende, traditioneel grote bedrijven en brancheverenigingen die een gezicht geven aan de Nederlandse economie. Bedrijven die de snelle maatschappelijke veranderingen niet of nauwelijks bij kunnen benen.

Het zijn niet weinig ambtenaren die dit beeld bevestigen. Maar dat zegt ook wat over de slappe knieën en gebrek aan kennis van nieuwe markten van de ambtenaren zelf. Uiteindelijk bepalen politici in nauw overleg met ambtenaren het beleid.

Voor de hand liggend

Als één groep in ieder geval hier geen of nauwelijks invloed op heeft zijn het wel burgers. Het aankruisen van een bolletje eens in de twee á vier jaar, zegt niets over de uitkomst. Cynisch genoeg. Is het dan een samenspel van politici, ambtenaren en hot-shots uit de (traditionele) markt die in een samenspel de dienst uitmaken?

Dat riekt niet alleen naar cynisme, maar ook naar een aristocratische bestuursvorm.

Of betreft het hier een collectief systeemfalen, waarbij met alle belangen rekening wordt gehouden, en de uitkomst dus uiteindelijk voor niemand bevredigend is? Een collectieve systeemfout? Of zitten we gewoon in het oog van de storm en is alle uitkomst ongewis? Een ongewisse uitkomst maakt bang. En angst is een slechte raadgever. Naarmate bedrijven en politici bang of onzeker zijn, wordt de druk op het beleid groter.

Mijn vraag blijft helaas overeind: ‘waarom hebben we toch zo’n wisselvallig energiebeleid?’

Wie het weet, mag het zeggen!

Rolf Heynen
politicoloog en duurzaam ondernemer bij Good!
Vakbeurs Solar Solutions, vakbeurs LED Expo en het Solar Trendrapport 2014 zijn enkele projecten van Good!

Copyright © Geldengroen.net

Deel dit artikel

Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn